Các nhà nghiên cứu tại Mỹ theo dõi các dữ liệu thần kinh của con người khi họ nói chuyện. Từ đó, họ đã tạo ra một AI có thể chuyển hoạt động não thành văn bản.

Hình ảnh chụp não bộ được tổng hợp từ máy tính. Đội ngũ nghiên cứu cho biết hệ thống mới cho kết quả chính xác hơn nhiều so với các phương thức trước đó. Ảnh: Jezper/Alamy.

Hiện tại, hệ thống sử dụng các xu thế thần kinh phát sinh khi con người nói chuyện ra tiếng. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết, AI sẽ có thể hỗ trợ giao tiếp cho cả những bệnh nhân không thể nói hay cử động chân tay. Trong tương lai, đây có thể là nền tảng cho bộ phận hỗ trợ giao tiếp”, Tiến sỹ Joseph Makin, Đại học California, San Francisco, cũng là đồng tác giả của nghiên cứu cho biết.

Nghiên cứu đã được đăng tải trên tờ Nature Neuroscience. Trong đó, Makin cùng các đồng nghiệp đã tiết lộ rằng, trong quá trình phát triển hệ thống này, bốn người thử nghiệm đã được cấy một dàn điện cực vào não bộ.

Trong thử nghiệm, bốn người này được yêu cầu đọc 50 câu có sẵn trong nhiều lần, bao gồm những câu như “Tina Turner là một ca sỹ nhạc pop”, “Kẻ trộm đã đánh cắp 30 viên đá quý”. Sau đó, đội ngũ nghiên cứu sẽ theo dõi hoạt động thần kinh xuyên suốt quá trình đọc. Dữ liệu thu được sau đó sẽ trải qua thuật toán machine learning, qua đó, dữ liệu hoạt động não khi đọc từng câu sẽ được chuyển thành một dãy số.

Nhằm đảm bảo các dãy số này chỉ liên quan tới việc nói, hệ thống sẽ so sánh các tiếng động được dự đoán từ nhiều mảnh dữ liệu với đoạn ghi âm đọc thực. Sau đó, dãy số sẽ được chạy qua phần thứ hai của hệ thống để được chuyển thành một chuỗi từ.

Ở những lần thử nghiệm đầu, chuỗi từ này hoàn toàn không có nghĩa. Nhưng sau khi hệ thống so sánh những chuỗi từ này với các câu gốc, kết quả đã dần cải thiện: dãy số liên quan mật thiết với từ ngữ hơn, và chuỗi từ cũng dần có nghĩa hơn. Sau đó, đội ngũ nghiên cứu tiếp tục thử nghiệm hệ thống để tổng hợp văn bản từ hoạt động não bộ trong quá trình nói.

Kết quả của hệ thống vẫn còn chưa hoàn hảo. Cụ thể, nó vẫn hiểu nhầm một số câu như “Các nhạc sỹ hòa âm hoàn hảo” thành “Xà lách từng là một ca sỹ nổi tiếng”, hay “Có một cuôn dây ở gần phía tường”, thành “Robin đang cài một bông ly vàng”.

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu lại phát hiện rằng: Hệ thống mới này cho kết quả chính xác hơn tất cả các phương thức trước đó. Cụ thể, dù độ chính xác còn chênh lệch tùy theo người đọc, nhưng trung bình chỉ 3% số câu sai (chính xác hơn so với mức 5% sai sót khi sử dụng người người phiên âm chuyên nghiệp).

Khi sử dụng ở những câu khác (ngoài 50 câu trong huấn luyện), thì hệ thống cho kết quả tệ hơn,” Makin chia sẻ. Đồng thời, ông cũng bổ sung rằng cơ chế hoạt động của hệ thống là phối hợp việc học các câu cụ thể, phát hiện từ ngữ qua hoạt động của não bộ và nhận diện một số cấu trúc thường gặp ở ngôn ngữ.

Ngoài ra, các nhà khoa học cũng phát hiện rằng, càng được huấn luyện qua nhiều dữ liệu từ người thử nghiệm, thuật toán càng cần ít dữ liệu từ người dùng cuối – điều này sẽ góp phần giúp quá trình huấn luyện bớt khó khăn hơn ở bệnh nhân không thể giao tiếp.

Theo Tiến sỹ Christian Herff – Chuyên gia về lĩnh vực này tại Đại học Maastricht University, nghiên cứu này rất thú vị, chỉ cần ít hơn 40 phút dữ liệu của mỗi người tham gia thử nghiệm, cùng với một số câu đã được thu sẵn thay vì hàng triệu giờ như các hệ thống thông thường khác. Vậy mà họ lại có thể đạt được độ chính xác chưa từng thấy trước đó,” ông nói.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng hệ thống vẫn chưa thể được sử dụng cho các bệnh nhân tàn tật nặng, bởi lẽ nó vẫn còn phải dựa vào hoạt động não bộ phát sinh trong quá trình nói chuyện. Tất nhiên, đây là một công trình tuyệt vời, song nó còn hạn chế bởi nếu nói được thì con người cũng chỉ cần sử dụng trợ lý ảo,” ông bày tỏ. “Đây vẫn chưa là ‘đọc vị não bộ’, mà chỉ là ghi lại các hoạt động não bộ khi nói chuyện.”

Ngoài ra, Herff cũng khẳng định rằng, ta chưa cần lo lắng về việc bị đọc suy nghĩ: Các điện cực cần được cấy vào não, trong khi câu nói thì lại rất khác với giọng suy nghĩ trong đầu.

Tuy nhiên, Tiến sỹ Mahnaz Arvaneh, một chuyên gia về lĩnh vực giao diện thiết bị não bộ tại Đại học University, lại cho rằng: Cần phải cân nhắc về những vấn đề đạo đức từ bây giờ. “Tất nhiên, chúng ta chưa thể dùng máy để đọc suy nghĩ. Nhưng điều này không có nghĩa là ta chưa cần suy nghĩ hay lên kế hoạch về nó.”

Theo The Guardian

Tin liên quan: