Alexa – Hội lưu các nhánh sông tại Amazon (Kỳ 2)

111

Amazon đang từng bước trở thành một nền tảng có tác động tới gần như mọi hoạt động trong cuộc sống. Ngoài ba cột trụ là trang TMĐT Amazon, Prime, AWS thì còn có nền tảng thứ 4: Alexa, hướng tiến công thứ 4 đưa Amazon dẫn đầu trong kỉ nguyên số.

Hãy bắt đầu bằng sự kiện ra mắt hơn một chục sản phẩm, từ chiếc loa Echo, Echo Show, Echo Auto (trên ô tô) cho tới lò vi sóng. Sự kiện này không phản ánh việc Amazon sẽ tập trung bán các thiết bị mà chiến lược của Amazon tập trung đẩy mạnh trợ lý ảo Alexa tới mọi nơi và tại mọi thời điểm: Tất cả đều xoay quanh hoạt động hàng ngày nhưng thiết yếu, từ căn nhà bạn sống cho tới chiếc ô tô bạn sở hữu. Việc đẩy mạnh Alexa này đã hé lộ về flywheel IoT của Amazon, kết nối với các mảng kinh doanh như Marketplace, Prime và đặc biệt là AWS.

Hình 1. Các thiết bị mà Alexa đã và có tiềm năng vươn tới (không hạn chế trong các thiết bị này). Nguồn: AWS.

Đầu tiên cần xác định rằng Alexa đang là đơn vị dẫn đi đầu, mở ra một cuộc chơi mới về giao diện giọng nói (Voice User Interface), đang có mức tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm gần đây. Alexa đã được tích hợp trên hàng triệu thiết bị của Amazon, các nhà sản xuất bên thứ ba và được sử dụng như một nền tảng phần mềm trên các sản phẩm khác, giống như OS (hệ điều hành) vậy.

Hình 2. Thời đại của VUI (Voice User Interface). Nguồn: Amazon.

Hệ sinh thái xoay quanh “hệ điều hành” này được tạo dựng để phát triển cộng đồng cho 3 bên: các nhà phát triển phần mềm (developer) có thể sử dụng Alexa Skills Kit (ASK) là một là một bộ các self-service API, các công cụ, tài liệu và mã nguồn giúp người dùng nhanh chóng và dễ dàng bổ sung kỹ năng mới cho Alexa. Ngoài ra, gần đây các developer có thể sử dụng skill từ Smart Home API, thêm kỹ năng mới vào ASK. Hiện đã có hơn 3000 skill cho developer.

Hình 3. Amazon Alexa. Nguồn: AWS.

Đối với các bên thứ 3 sản xuất thiết bị, Alexa Voice Service (AVS) hỗ trợ đối tác tương tác, tích hợp được với các thiết bị kết nối thông minh, giúp tạo ra hệ sinh thái về voice dày và đa dạng xoay quanh Alexa. Gần đây Amazon cũng giới thiệu Alexa Connect Kit, giúp kết nối thiết bị với Alexa một cách đơn giản, giúp cho bên thứ ba sản xuất thiết bị sản xuất ra những thiết bị thông minh tích hợp Alexa.

Đối với người dùng cuối, Amazon dẫn đầu thị phần bán ra các sản phẩm loa thông minh, và tới đây có thể là các sản phẩm phần cứng khác nữa. Alexa trở nên ngày một thông minh hơn nhờ lượng dữ liệu khổng lồ từ dữ liệu giọng nối đầu vào từ người dùng và cải tiến về công nghệ (như công nghệ tránh nhầm lẫn wake up word, công nghệ nhận diện giọng nói tầm xa, năng lực hiểu ngôn ngữ tự nhiên, ứng dụng các kĩ thuật học bán giám sát, kĩ thuật transfer learning…)

 Tựu chung lại, bản thân Alexa là một nền tảng, một hướng đi mới tiềm năng của Amazon.

Bảng 1. Các thông số về Alexa

Các thiết bị tích hợp Alexa là một trong những sản phẩm bán chạy nhất tại Amazon. Alexa cũng được các công ty và nhà phát triển phần mềm thứ 3 sử dụng. Hiện có hơn 30,000 skills (ứng dụng) cho các nhà phát triển phần mềm; có hơn 4000 thiết bị smart home từ 1200 thương hiệu được tích hợp với Alexa.

Alexa đóng vai trò trung tâm trong hệ sinh thái của Amazon. Đầu tiên, Alexa mở ra một thị trường lớn tích hợp tốt với Marketplace & Prime. Alexa giúp nâng cao trải nghiệm khách hàng thông qua việc giúp người dùng tìm kiếm qua giọng nói, tạo ra một nền tảng nền tảng thương mại dựa trên giọng nói (voice commerce) vô cùng tiềm năng. Như đã trình bày, nhờ năng lực tự học, Alexa giúp trải nghiệm này ngày càng được hoàn thiện hơn nhờ lợi thế quy mô về dữ liệu Alexa tạo ra. Như vậy, Amazon đang muốn “khóa” người dùng vào hệ sinh thái và đưa Alexa gần hơn với hành trình khách hàng thường nhật. Mục tiêu lớn nhất không gì khác đó là thúc đẩy traffic (và tất nhiên là doanh số kéo theo từ traffic này) của mảng marketplace & mảng Prime (những khách hàng Prime sẽ được sử dụng dịch vụ của Alexa). Traffic lớn kéo theo nhiều người sử dụng hơn, nhiều người bán hơn, từ đó lại làm giảm chi phí hạ tầng, giảm giá sản phẩm. Cứ như vậy vòng lặp khiến bánh đà tăng trưởng của Amazon ngày càng phát triển.

Thứ 2, nền tảng giao diện giọng nói này cũng mở ra hướng đi về IoT vô cùng to lớn cho Amazon. Với loa thông minh Echo (chủ đạo) và các thiết bị khác, Amazon đang dẫn đầu thị trường nhà thông minh (smarthome). Tất nhiên, Amazon muốn vươn tới mọi hoạt động trong cuộc sống nên đã có những sản phẩm như Echo Auto- tích hợp Alexa trên thiết bị thông minh trên ô tô.

Bảng 2. Thị trường Smarthome

Smart home là một thị trường vô cùng tiềm năng với dự báo quy mô thị trường lên tới 53 tỉ đô la Mỹ vào năm 2022, theo Zio Market Research. Amazon đã và đang củng cố thị trường tiềm năng bằng cách cung cấp các dịch vụ tại nhà, cung cấp các sản phẩm thông minh trong khu vực bếp (Echo Basics-Lò vi sóng, Amazon Wall Clock..), nơi bạn và gia đình thư giãn (Echo Show, Echo Plus, Echo Sub, Echo Link, Fire TV Recast) những thiết bị khác như Echo Dot, Echo Smart Plug, Echo Input.  Ngoài ra, Amazon còn muốn thâm nhập vào hoạt động lúc bạn lái xe (Echo Auto), trong khu vườn của bạn (Ring Stick Up Cam).

Chuỗi giá trị IoT bao gồm các thiết bị, sự kết nối, dữ liệu lớn, thuật toán. Amazon định vị mình là một nền tảng IoT (IoT platform) kết nối từng thành tố trong chuỗi giá trị này: xây dựng nền tảng hạ tầng, công cụ hỗ trợ các công ty khác; các nhà phát triển có thể thiết kế, xây dựng, vận hành các năng lực về IoT, giúp tối ưu hóa quá trình kinh doanh, trong đó, Alexa sẽ đóng vai trò trung tâm, kết nối dựa trên giao diện giọng nói, với các năng lực Amazon đã xây dựng, được tích hợp trên AWS.

Hình 4. AWS IoT Platform. Nguồn: Amazon.

Với lượng dữ liệu khổng lồ từ giọng nói thì hiển nhiên các đơn vị cần một nơi lưu trữ, trong khi đó các nhà phát triển cần công cụ để khai thác hiệu quả. Do vậy không ngạc nhiên khi Amazon muốn kết nối Alexa với các dịch vụ trên AWS của mình! Càng nhiều các thiết bị IoT được đưa ra, càng nhiều dữ liệu sẽ được sinh ra, kéo theo nhu cầu sử dụng các giải pháp lưu trữ của AWS và các các bộ công cụ cao cấp hơn.

Một lần nữa, chúng ta lại thấy được hiệu ứng flywheel: Việc mở rộng phạm vi các thiết bị phần cứng của Amazon gần đây giúp gia tăng các dịch vụ IoT do các bên thứ 3 phát triển trên nền tảng AWS. Như ở hình dưới, việc tăng các thiết bị IoT sẽ làm tăng nhu cầu sử dụng cac thiết bị này và sử dụng dữ liệu, dịch vụ trên AWS, từ đó giúp gia tăng quy mô, làm giảm chi phí hạ tầng AWS, thu hút nhiều bên phát triển công cụ trên AWS hơn, kéo theo nhiều bên thứ 3 phát triển phần cứng trong hệ sinh thái hơn, tạo đà phát triển cho AWS.

Hình 5: Nền tảng IoT trên AWS và hiệu ứng bánh đà. Nguồn: Sưu tầm.

Trong flywheel này, sẽ thật thiếu sót khi không nhắc tới vai trò của trí tuệ nhân tạo. Đằng sau Alexa là năng lực trí tuệ nhân tạo được cải thiện từng ngày. Năng lực này được ứng dụng vào việc nhận diện giọng nói, tìm kiếm. Amazon không giấu giếm ý định đưa trí tuệ nhân tạo vào mọi mặt của cuộc sống, trước bối cảnh Google & Apple có lợi thế về dữ liệu người dùng trên điện thoại. Các công nghệ như học máy sẽ là phần lõi để vận hành nội bộ, thậm chí đóng gói thành dịch vụ (AI as a service).

Hình 6. Hiệu ứng bánh đà AWS và vai trò của Alexa. Nguồn: Sưu tầm.

Vai trò của dữ liệu và huấn luyện dữ liệu là vô cùng quan trọng trong trí tuệ nhân tạo!. Việc đưa Alexa thành một nền tảng thiết yếu trong cuộc sống sẽ tạo ra một lượng dữ liệu khổng lồ để Amazon phân tích, giúp Amazon ngày càng tối ưu hóa trải nghiệm người dùng, tận dụng được lợi thế quy mô. Gần đây, Amazon thậm chí đưa công nghệ này gần hơn với cuộc sống qua việc ra mắt cửa hàng Amazon Go, tạo ra một nguồn dữ liệu vô cùng quý giá để phân tích hành vi khách hàng, tạo ra thông tin sâu về họ (customer insight). Tới đây, nguyên lí bánh đà đã quay trở lại: dữ liệu nhiều hơn hệ thống trí tuệ nhân tạo sẽ trở nên thông minh hơn, dẫn tới việc nhiều người dùng hơn, tạo ra nhiều dữ liệu hơn. AI sẽ giúp giảm thêm chi phí phát triển sản phẩm, đóng góp vào bánh đà tăng trưởng của AWS. Việc tạo ra nền tảng IoT tích hợp Alexa cũng đồng thời đòi hỏi năng lực xử lý, phân tích. Các năng lực này được cung cấp trên AWS, tạo ra doanh số tiềm năng cho mảng AI nói riêng và toàn bộ AWS nói chung.

Bảng 3. Cuộc đua trợ lý ảo & trí tuệ nhân tạo

Nhằm tạo lợi thế trong cuộc đua trợ lý ảo với Google, Apple. Hai đối thủ này cũng đang sở hữu loa thông minh (Google Home & Apple Homepod) và đang có những động thái quyết liệt bắt kịp Amazon trong cuộc đua loa thông minh. Nếu xét riêng với Google, cái Amazon luôn them khát đó là nắm bắt được hành vi người dùng mọi lúc, mọi nơi, như Google đã thành công với Android ở các dòng điện thoại.

Việc canh tranh với đối thủ trong kỉ nguyên về trí tuệ nhân tạo thì dữ liệu đóng một vai trò quan trọng và tạo ra cuộc đua của các ông lớn mở rộng thị trường, thu hút nhân tài. Amazon không là ngoại lệ khi muốn mở rộng dữ liệu của mình nhiều hơn chỉ là những dữ liệu về hành vi mua hàng. Điều Amazon có là những thấu hiểu sâu về hành vi mua hàng thông qua dữ liệu nhưng điều Amazon thiếu so với đối thủ (Google, Apple) đó là những thông tin sâu về hành vi của họ ngoài hành vi mua sắm (như Google với những thông tin về hành trình, địa điểm, lịch hẹn …từ Google). Đây cũng là một phần lí do Amazon đẩy mạnh phần cứng trong đợt ra mắt vừa rồi tới vậy. Có thể không phải tất cả các sản phẩm trong đợt ra mắt này của Amazon sẽ thành công nhưng nếu một trong số đó thành công sẽ mở rộng được phạm vi dữ liệu Amazon có thể vươn tới.

Hình 7. AI trên nền tảng AWS của Amazon. Nguồn: Amazon.

Với những tiềm năng như vậy, Alexa sẽ còn vươn xa, không chỉ mảng khách hàng đại chúng, mà còn trong khối doanh nghiệp. Alexa là nơi hội tụ của các dòng sông -các nhánh kinh doanh của Amazon giúp đưa Amazon lên tầm cao mới. Trong phần tiếp, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu bí quyết đổi mới sáng tạo tại Amazon.

Hoàng Nam Lê

Tin liên quan:
  • 1
    Share