Blockchain trong dược phẩm

83

Thuốc được kê đơn rất nguy hiểm. Chúng có thể chữa một số bệnh nhiễm trùng hoặc kiểm soát các tình trạng bệnh mãn tính, nhưng hẳn cũng có lý do vì sao một số các loại dược phẩm như vậy không thể được mua ở quầy bán như bình thường.

Thuốc và những gánh nặng kinh tế

Một số các quy định và luật lệ được đưa ra để bảo vệ bệnh nhân khỏi hậu quả khôn lường. Tuy nhiên không có một hệ thống nào là hoàn hảo, và chúng ta còn nhiều điều phải sửa đổi, sự cải thiện liên tục và nâng cao cảnh giác là vô cùng quan trọng.

Không hề cường điệu khi nói rằng đang có một cuộc khủng hoảng thuốc phiện ở Hoa Kỳ. Hơn 42.000 ca tử vong trong năm 2016 là kết quả trực tiếp của việc sử dụng quá liều các loại thuốc này – trong đó 40% liên quan đến thuốc kê đơn. Một cuộc khảo sát năm 2017 về sử dụng ma túy và sức khỏe ước tính 11,4 triệu người đang có dấu hiệu lạm dụng thuốc phiện theo toa.

Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh ước tính rằng tổng “gánh nặng kinh tế” của việc lạm dụng thuốc phiện theo toa ở Hoa Kỳ là 78,5 tỷ đô la mỗi năm, bao gồm các chi phí chăm sóc sức khỏe, năng suất bị mất đi, chị phí điều trị nghiện và các chi phí liên quan đến tư pháp hình sự. Và vấn đề này không chỉ dừng lại ở Bắc Mỹ. Trên toàn cầu, ước tính có 27 triệu người bị rối loạn thuốc phiện trong năm 2016.

Bên cạnh đó, có nhiều nhóm thuốc khác cũng có thể gây hại nghiêm trọng – cho không chỉ mỗi cá nhân mà còn gây ảnh hưởng đến toàn cầu. Mạng lưới giám sát kháng kháng sinh châu Âu (EARS-Net) đã công bố một nghiên cứu vào năm 2015, ước tính có khoảng 33.000 người chết mỗi năm do hậu quả trực tiếp của nhiễm trùng do vi khuẩn kháng kháng sinh ở EU/EEA. Mặc dù họ rất muốn đổ tất cả mọi tội lỗi lên vi khuẩn, nhưng bằng chứng cho thấy việc quản lý thuốc kháng sinh và kê đơn thuốc cũng phải có trách nhiệm trong việc này.

Việc sử dụng kháng sinh đã tăng 6,5% trong bốn năm qua ở Anh và ước tính cho thấy rằng có đến một nửa số bệnh nhân bị ho hoặc cảm lạnh sẽ được kê đơn dùng thuốc kháng sinh. Nhưng virus lại là nguyên nhân chính gây ra nhiều trong số các bệnh này, có nghĩa là thuốc kháng sinh chẳng có nghĩa lí gì cả.

Không chỉ việc kê đơn không phù hợp dẫn đến kháng thuốc mà chính cách mọi người sử dụng kháng sinh cũng là một vấn đề lớn. Bỏ qua liều dùng, việc chia sẻ thuốc với người khác và dừng uống thuốc sớm cũng là nguyên do đáng nói đến. Chỉ mình giáo dục thôi là chưa đủ để chúng ta đương đầu với những rủi ro thuốc. Chúng ta có thể không kiểm soát được hành vi của bệnh nhân, nhưng phải cố hết sức thực hiện tất cả các biện pháp để đảm bảo an toàn.

Đơn thuốc điện tử có toàn diện?

Trong nhiều thập kỷ qua, đơn thuốc đều được viết trên giấy. Mặc dù phương pháp này chắc chắn dễ dàng hơn cho các bác sĩ, nhưng nó cũng mang lại nhiều rủi ro. Việc sử dụng kê đơn điện tử đã tăng 500% tại Hoa Kỳ kể từ năm 2015. Mặc dù Vương quốc Anh và Châu Âu đang trì hoãn áp dụng công nghệ mới này nhưng có một động lực đáng kể để biến Hệ thống kê đơn điện tử (EPS) trở thành chuẩn mực mới.

Bằng chứng cho thấy rằng EPS có thể cải thiện sự an toàn của các quy trình quản lý thuốc nội bộ, giảm sai sót thuốc và thậm chí giảm các tác dụng phụ của thuốc. Tuy nhiên, những hậu quả không lường trước, bao gồm các lỗi mới, có thể xảy ra. Bằng chứng về tác động của EPS đối với quy trình làm việc còn chưa nhiều; việc kê đơn điện tử có thể tăng thêm thời gian và gánh nặng hành chính đáng kể cho các bác sĩ bận rộn.

Tất nhiên, như với hệ thống công nghệ thông tin của nhiều bệnh viện, còn có cả những vấn đề về dữ liệu và khả năng tương tác. Các hệ thống kê đơn trong bệnh viện thường không liên quan đến các nhà thuốc địa phương và các bác sĩ gia đình. Quy trình vì thế còn rời rạc và cần cải thiện sự hiểu biết về việc sử dụng và chi tiêu một cách an toàn, hiệu quả các loại thuốc. Ước tính có khoảng 237 triệu lỗi liên quan đến thuốc xảy ra tại Anh mỗi năm và chi phí ước tính cho các phản ứng phụ lên tới 98,5 triệu bảng mỗi năm, tiêu tốn 181.626 ngày nằm viện, gây ra 712 ca tử vong trong tổng số 1.708 ca tử vong. Vì vậy chắc chắn còn rất nhiều việc cần thay đổi và cải thiện.

Xác suất lỗi chính tả, sai liều lượng hoặc chọn thuốc không phù hợp có thể được giảm thiểu. Bệnh nhân có thể sao chép đơn thuốc cho bạn của họ. Một hồ sơ điện tử cho phép quản lý hàng tồn kho, kiểm toán, bên cạnh nghiên cứu và phân tích chi phí. Chữ ký kỹ thuật số giúp bảo mật nâng cao và giúp giảm hành vi gian lận.

Nhưng giống như tất cả những công việc được số hóa, luôn có những trở ngại phải vượt qua. Các hệ thống tập trung có thể bị hack và thay đổi. Giao diện người dùng có thể không trực quan và hệ thống có thể không được liên kết với rất nhiều các hệ thống thông tin bệnh nhân liên quan khác trong phòng khám hoặc bệnh viện.

Bác sĩ gia đình thực hiện kê đơn trên máy tính – nhưng vẫn phải in nó ra và mang đến nhà thuốc. Họ cũng có một hệ thống điện tử và các đơn thuốc có thể được gửi thẳng đến một nhà thuốc được chỉ định, nhưng chẳng biết khi nào nó mới đến nơi. Cần phải gọi không ít lần cho cả hai bên để theo dõi tình trạng của đơn thuốc. Ngoài ra, các nhà thuốc được chỉ định có thể đã nhận được toa thuốc nhưng trong kho thuốc cửa hàng lại không có thuốc người mua cần. Quả là một hành trình lãng phí.

Trong một thế giới lý tưởng, tất cả những người tham gia trong chuỗi giá trị sẽ có quyền truy cập vào một bản ghi ở thời gian thực về tình trạng của đơn thuốc, kiểm kê và sử dụng thuốc. Để làm được điều này, sẽ cần dữ liệu từ các cơ sở sản xuất của công ty dược phẩm, nhà thuốc, bệnh viện, bác sĩ, bệnh nhân và cả quan điểm về cách xử lý thuốc.

Dĩ nhiên, một hệ thống như thế này không thể nào thành hiện thực chỉ trong một ngày hai ngày. Chưa nói đến những ý kiến trái chiều từ những người đương nhiệm, thì chi phí để xây dựng một hệ thống tập trung như vậy khá khó nếu không có sự ủy nhiệm từ trên xuống từ chính phủ. Sự thiếu tin tưởng giữa những người tham gia và thiếu sự sẵn lòng chia sẻ dữ liệu cũng là những trở ngại không kém đối với tiến trình của mô hình này.

Blockchain – Giải pháp cho vấn đề đang tồn tại

Công nghệ blockchain (hay còn gọi là Distributed Ledger Technology – DLT) được đề xuất như là một phần của giải pháp cho các vấn đề này. Hãy xem xét các ý tưởng sau:

  • Khả năng cộng tác với các bên liên quan bằng cách chia sẻ cơ sở dữ liệu hiện tại theo thời gian thực.
  • Kiểm toán trong các chuỗi sự kiện
  • Một hệ thống phân cấp và phân tán luôn sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ.

Các công ty dược phẩm đã bắt đầu phương án mới này với các nghiên cứu thí điểm trong chuỗi cung ứng thuốc. Khả năng theo dõi thuốc từ lúc chúng còn là các nguyên liệu cho đến khi các viên thuốc được phân phối hứa hẹn sẽ giúp giảm tỉ lệ hàng giả cũng như mang lại vô số hiệu quả cho các bên liên quan. Tuy nhiên việc truy xuất tài sản kỹ thuật số vẫn còn những lỗi nhỏ.

Các giải pháp hiện đang được phát triển có thể liên kết đồng đều vào các hệ thống kê đơn để phản hồi về tình trạng hệ thống hàng tồn kho. Tất nhiên, việc thu thập dữ liệu không nhất thiết kết thúc khi thuốc đã được phân phối. Chuỗi tiêu thụ cũng quan trọng không kém trong nền kinh tế tuần hoàn. Một phần của chu trình đó là nơi các loại thuốc chưa sử dụng hoặc sắp hết hạn có thể được sử dụng lại. Hằng năm, ước tính khoảng 100 tỷ đô la thuốc bị tiêu hủy ở Hoa Kỳ (tối đa 20% thuốc sản xuất!).

Về phía người tiêu dùng, họ có những lợi thế khác khi sử dụng hệ thống này. Đơn thuốc là vật phẩm có giá trị, và liệu còn có cách trao đổi giá trị điện tử nào tốt hơn trên blockchain? Hợp đồng thông minh có thể tạo điều kiện lặp lại và cơ chế đồng thuận giữ cho hệ thống luôn được kiểm soát. Và việc lấy chăm sóc bệnh nhân làm trung tâm đồng nghĩa với việc kiểm soát và lựa chọn trở nên vô cùng quan trọng.

Một khi được thêm vào hồ sơ, quyền sở hữu toa thuốc có thể được chuyển từ bác sĩ sang bệnh nhân để sử dụng tại nhà thuốc mà họ lựa chọn. Sau đó, khi tài sản kỹ thuật số đã được trao đổi với giá trị vật lý, mã thông báo có thể được gửi đến địa chỉ blockchain của người mua. Có nhiều lựa chọn về cách để có thể đạt được điều này, nhưng kết quả cuối cùng phải là chuyển giao quyền sở hữu ngang hàng đối với tài sản kỹ thuật số mà không xảy ra gian lận.

Đây là một phương pháp vô cùng hiệu quả, tiết kiệm chi phí và các mô hình doanh thu mới tiềm năng sẽ xuất hiện nhờ có phương pháp này.

Một hệ thống như vậy đã và đang được xây dựng kết hợp AI để cải thiện sự an toàn. Tuy nhiên tất cả đều chỉ đang ở giai đoạn mới bắt đầu.

Tuy nhiên, để đạt được sự hoàn hảo thì còn cần cả rất nhiều những sự phối hợp trong chuỗi cung ứng, và điều này có lẽ sẽ mất cả thập kỷ để được thực hiện. Mặc dù vậy, DLT được tin rằng vẫn đang có những khởi đầu suôn sẻ.

Blockchain/cuốn sổ cái phân tán không phải là thuốc chữa bách bệnh cho những thách thức này. Là sản phẩm độc lập, chúng không có khả năng thay thế các hệ thống cũ và chữa tất cả các bệnh. Cũng như nhiều công nghệ mới nổi, chúng ta sẽ gặp phải những rào cản về kỹ thuật và văn hóa cần vượt qua trước khi áp dụng bất kỳ cái gì. Và các giải pháp có thể sẽ kết hợp nhiều yếu tố bao gồm AI, IoT, DLT và cả các hệ thống đã được sử dụng.

Việc thúc đẩy y tế số hóa là rất quan trọng. Có rất nhiều thứ chúng ta có thể tận dụng từ học máy, dữ liệu lớn và chăm sóc phối hợp. Với việc ứng dụng công nghệ mới này các công ty sẽ mang lại những trải nghiệm dễ dàng hơn so với việc sử dụng giấy.

FPT TechInsight
Theo Forbes

Tin liên quan: