Các bóng hồng startup tỉ đô và vai trò phụ nữ trong hoạt động khởi nghiệp ngày nay

258

Phụ nữ, một nửa nhân loại, đã và đang chứng tỏ mình là nhân tố quan trọng thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Nhà đầu tư nổi tiếng trên Sharktank, Kevin O’Leary từng chia sẻ rằng các công ty được dẫn dắt bởi phụ nữ trong danh mục đầu tư của ông thường có xu hướng tạo ra lợi nhuận cao hơn. Bài viết sẽ nêu bật vai trò của phụ nữ trong khởi nghiệp và liệt kê danh sách sáng lập, đồng sáng lập là nữ giới tại các công ty khởi nghiệp hàng đầu trên thế giới.

Phụ nữ tạo giá trị tích cực cho công ty khởi nghiệp

Điều này được chứng minh bởi số liệu là các công ty dẫn dắt bởi phụ nữ tạo ra doanh số lớn hơn 12% so với công ty dẫn dắt bởi sáng lập là nam giới, theo Kauffman Foundation. Ngoài ra, theo báo cáo gần đây được thực hiện bởi Boston Consultant Group, phối hợp với Mass Challenge chỉ ra rằng những khoản đầu tư vào các công ty được sáng lập hoặc đồng sáng lập bởi phụ nữ đạt mức trung bình $935,000 USD; thấp hơn một nửa so với mức trung bình $2.1 triệu đầu tư vào các công ty sáng lập bởi nam giới. Điều này cho thấy hiện tại còn những khoảng cách nhất định. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra rằng những startup sáng lập hoặc đồng sáng lập bởi nữ giới đạt hiệu quả đầu tư. Cụ thể, với mỗi USD đầu tư, các startup này tạo ra doanh số 78 cent, trong khi các startup được sáng lập bởi nam giới chỉ đạt 31 cent.

Các startup được sáng lập và đồng sáng lập bởi phụ nữ nhận được ít vốn đầu tư hơn nhưng lại tạo ra hiệu quả kinh doanh tốt hơn so với các startup sáng lập bởi nam giới. Trên thực tế, nhiều unicorns đã khẳng định vị trí của mình dưới bàn tay của các nữ tướng.

Dưới đây là danh sách các nữ sáng lập, đồng sáp lập tại các startup kì lân trên thế giới (cập nhật và bổ sung dựa trên danh sách của Pitchbook)

Miranda Qu | XiaoHongShu

XiaoHongShu được sáng lập bởi Miranda Qu và Charlwin Mao. Miranda Qu tốt nghiệp ngành Báo chí tại Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh. Ý tưởng thành lập XiaoHongShu đến với nhà báo Miranda Qu trong lần cô đi du lịch một mình và gặp Charlwin Mao tại trung tâm thương mại thành phố Boston (Mỹ).

Startup này tích hợp yếu tố cộng đồng, nội dung với thương mại điện tử. Năm 2018 Xiaohongshu có hơn 75 triệu người chi tiêu hơn 100 triệu Nhân dân tệ một tháng trên ứng dụng để mua những sản phẩm như mĩ phẩm, các sản phẩm của các hãng trong và ngoài nước. Startup này được định giá 3 tỉ USD năm 2018.

Julia Hartz | Eventbrite

Julia Hartz là CEO và đồng sáng lập của Eventbrite. Eventbrite được thành lập năm 2006 và đã phát triển từ giải pháp bán vé đột phá thành nền tảng công nghệ sự kiện tổng thể hỗ trợ cho hàng triệu trải nghiệm thực tế trên 179 quốc gia.

Julia thành lập Eventbrite cùng Kevin Hartz(chồng) và Giám đốc công nghệ Renaud Visage từ năm 2006. Trước đó, cô bắt đầu sự nghiệp là nhân viên công ty MTV. Eventbrite vừa IPO thành công, có hơn 1000 nhân viên, 14 văn phòng trên 11 quốc gia.

Anne Wojcicki | 23andMe

23andMe được đặt tên theo 23 cặp nhiễm sắc thể và có hai nhà đồng sáng lập nữ: Anne Wojcicki và Linda Avey. Công ty hiện được điều hành bởi Anne Wojcicki, bà là vợ cũ của đồng sáng lập Google: Sergey Brin.

23andMe hiện đang là công ty đầu tiên và duy nhất cung cấp hồ sơ di truyền trực tiếp cho người sử dụng mà không cần phải thông qua bất kì bác sĩ hay nhà nghiên cứu nào. Khi một người có nhu cầu xét nghiệm thông tin di truyền, họ chỉ cần gửi một mẫu nước bọt đến 23andMe và đóng một khoản phí là 99 đô la. Công ty công nghệ sinh học Mỹ này đã trở thành một trong những công ty hàng đầu trong thị trường xét nghiệm ADN tại nhà. Theo MIT Technology Review, hơn 26 triệu người Mỹ đã tham gia xét nghiệm di truyền tại nhà. Trong số này, 9 triệu khách hàng đã sử dụng dịch vụ của 23andMe.

Năm 2017, 23andMe gọi vốn 250 triệu USD và được định giá (premoney) 1.75 tỉ USD. Năm 2018 công ty gọi được vốn thêm 300 triệu USD nữa

Melanie Perkins | Canva

Melanie Perkins là CEO và đồng sáng lập của Canva, nền tảng thiết kế và xuất bản trực tuyến. Đây có thể coi là một nền tảng thiết yếu đối với người làm ngành marketing.  Canva ra mắt năm 2012 và tới nay có trị giá hơn một tỉ USD với 15 triệu người dùng, 850 triệu thiết kế trên 190 nước.

Ý tưởng ra đời vào năm 2006. Khi đó, Perkins đang theo học ngành thương mại và truyền thông của Trường Đại học Tây Úc và có không ít lần thất vọng khi thấy việc học cách sử dụng các phần mềm thiết kế phổ biến. “Có thể mất cả học kỳ để học những thứ rất cơ bản. Thậm chí những thao tác đơn giản nhất như trích xuất tập tin PDF chất lượng cao cũng phải mất tới 22 cú nhấp chuột”, cô phàn nàn. Năm 2007, cô và bạn học đại học Cliff Obrecht thành lập Fusion Books – một công cụ trực tuyến cho phép người sử dụng tự thiết kế kỷ yếu trực tuyến và được xem là nguyên mẫu cho hệ thống Canva sau này.

Năm 2012, bộ đôi sáng lập này đã gặp Cameron Adams, một cựu kỹ sư của Google và ba người đã nảy ra ý tưởng sử dụng các nguyên tắc thiết kế nền tảng của Fusion Books để tiếp cận thị trường rộng lớn hơn. Họ đã ra mắt Canva vào một năm sau. Năm 2013, Melanie Perkins, khi đó 24 tuổi, ra mắt Canva như một “công cụ Photoshop dành cho những người sợ phiên bản Photoshop trực tuyến“, nhằm giúp mọi đối tượng dễ dàng tạo ra những sản phẩm thiết đồ hoạ có tính trực quan cao.

Hooi Ling Tan | Grab

Hooi Ling Tan là nhà đồng sáng lập Grab, một ứng dụng gọi xe lớn nhất Đông Nam Á. Với sự phát triển vượt bậc, Grab hiện có mặt ở 28 thành phố trên 6 quốc gia so với ngày đầu. Trước khi thành công tại Grab, Hooi Ling là một nhà tư vấn McKinsey và học bậc sau đại học tại Trường Kinh doanh Harvard. Trước đây cô cũng từng làm việc tại Salesforce với tư cách là Giám đốc cấp cao về Định giá Pricing Intelligence and Monetization. Grab được định giá 11 tỉ USD trong vòng đầu tư Serie H, với khoản đầu tư 1 tỉ USD từ Toyota. Grab hiện có 130 triệu lượt tải và 2.5 tỉ lượt hoàn thành chuyến đi và có 1 tỉ USD doanh số (2018).

Didi Chuxing | Jean Liu

Jean Liu là chủ tịch của Didi Chuxing, dịch vụ chia sẻ đi xe máy và taxi lớn nhất ở Trung Quốc. Trước khi thành công với Didi Chuxing, Jean đã làm việc cho Goldman Sachs trong 12 năm và trở thành một trong những giám đốc điều hành trẻ nhất trong lịch sử tập đoàn này. Cô bước vào Didi Chuxing khi đó vẫn được gọi là Didi Dache, và điều phối việc sáp nhập với công ty Alibaba Lua Kuaidi Dache. Didi Kuaidi sau đó tiếp tục đổi tên thương hiệu thành Didi Chuxing. Jean tốt nghiệp ngành khoa học máy tính tại Đại học Bắc Kinh và có bằng thạc sĩ từ Harvard. Hiện Didi Chuxing được định giá 56 tỉ USD, với số lượng người dùng đăng ký là 450 triệu, với 21 triệu lái xe và 25 triệu chuyến đi mỗi ngày.

Katrina Lake | Stitch Fix

Katrina Lake là sáng lập và CEO Stitch Fix, mang tới trải nghiệm các nhân hóa khi mua sắm thời trang cho phụ nữ. Stitch Fix ra đời vào năm 2011. Đến nay, công ty có hơn 2.7 triệu khách hàng và chào bán cổ phiếu lần đầu (IPO) trên sàn Nasdaq vào tháng 11/2017. Hiện công ty này có vốn hóa gần 3 tỷ USD (2018).

Lake ghi danh vào trường Đại học Stanford với mục tiêu trở thành một bác sĩ nhưng cô lại bị hấp dẫn bởi thế giới kinh tế học hơn là phòng thí nghiệm. Sau đó, cô đã làm việc cho một tập đoàn tư vấn bán lẻ và một hãng đầu tư mạo hiểm trước khi ghi danh vào Đại học Harvard để lấy bằng thạc sĩ kinh doanh. Lake nảy ra ý tưởng thành lập Stitch Fix tại trường Harvard. Đây là một phần của một bài tập trên lớp học, trong đó Lake muốn mang lại trải nghiệm mua sắm thời trang tốt hơn ngay tại nhà cho phụ nữ – những người không có nhiều lựa chọn về trang phục hay thời gian ra ngoài chọn đồ. Cô nảy ra ý tưởng “cá nhân hóa” dịch vụ mua sắm bằng việc sử dụng thuật toán và gợi ý từ các chuyên gia thời trang để tạo ra các nhóm quần áo, phụ kiện phù hợp với phong cách, vóc dáng và sở thích của khách hàng.

Cindy Mi | VIPKID

Cindy Mi là sáng lập và CEO của startup edtech hàng đầu thế giới VIPKID. Năm 2000, cô nghỉ học giữa chừng để thành lập trung tâm tiếng Anh ABC English cùng người bác tại Bắc Kinh, Trung Quốc. Năm 2013, Cindy Mi nhận ra nhu cầu chưa được khai phá từ học sinh muốn học ngoại ngữ và thành lập ra VIPKID, nền tảng trực tuyến kết nối học sinh với gia sư tại Hoa Kỳ. Hiện này nền tảng này có hơn 500,000 học sinh; 60,000 giáo viên và có giá trị hơn 3 tỉ USD (2018).

Sarah Leary | Nextdoor

Sarah Leary là đồng sáng lập và là phó chủ tịch phụ trách marketing tại Next Door. Các đồng sáng lập còn lại là: Nirav Tolia, Prakash Janakiraman và David Wiesen. Ra đời năm 2010, Nextdoor đã phát triển từ mạng xã hội hàng xóm tại California ra nhiều khu vực khắp tại Mỹ, Anh và Hà Lan. Nextdoor là mạng xã hội riêng tư giúp kết nối các hàng xóm với nhau, hỗ trợ việc tìm người trông trẻ hoặc tổ chức các buổi họp mặt hàng xóm. Hiện Nextdoor có 10 triệu người dùng và định giá khoảng 1.5 tỉ USD (2017).

Michelle Zatlyn | Cloudfare

Michelle Zatlyn là đồng sáng lập, Giám đống vận hành (COO) công ty bảo mật internet và hiệu suất website Cloudfare từ năm thành lập 2009. Cloudfare đã phục vụ khoản 10 triệu tên miền website và trung bình người dùng internet sử dụng dịch vụ của Cloudfare 500 lần một ngày. Bà đã từ Canada qua Hoa Kỳ học ngành hóa học trước khi lấy bằng MBA tại trường Harvard Business School. Trước khi sáng lập Cloudfare, bà đã từng làm cho Google, Toshiba và hai startup khác. Cloudfare dự kiến sẽ IPO vào giữa năm nay, với giá trị ước tính khoảng 3.5 tỉ USD.

Amy Pressman | Medallia

Năm 2001, Amy Pressman đồng sáng lập Medallia – startup chuyên bán phần mềm cho các công ty muốn thu thập phản hồi từ khách hàng. Pressman lớn lên tại Massachusetts và từng theo học ngành lịch sử tại đại học Harvard. Sau khi tốt nghiệp, cô làm việc tình nguyện cho Peace Corps của chính phủ Mỹ. Khi rời Peace Corps, cô quyết định trở thành doanh nhân sau khi nhận thấy những ảnh hưởng tích cực mà một công ty có thể tạo ra. Cô cũng nhận bằng MBA tại đại học Standford, làm việc tại Goldman Sachs. Medallia được định giá 1.25 tỉ USD sau vòng gọi vốn Serie E năm 2015.

Tianyue Yu | Quanergy System

Tianyue Yu là đồng sáng lập kiêm CTO Quanergy Systems phát triển công nghệ cảm biến 3D dùng trong các loại xe tự lái (đồng sáng lập, kiêm CEO còn lại là Louay Eldada). Yu có bằng cử nhân ngành vật lý hoá học Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc và bằng tiến sĩ ngành vật liệu và công nghệ nano của trường địa học Cornell, Mỹ. Hiện cô có trong tay hơn 15 bằng sáng chế trong lĩnh vực công nghệ nano và cảm biến. Công ty đã gọi được vốn vòng Series C năm 2018 với định giá công ty khoản 2 tỉ USD.

Adi Tatarko | Houzz

Năm 2009, cặp đôi người Israel Adi Tatarko và chồng Alon Cohen sống tại Mỹ ra mắt website Houzz, đăng tải các hình ảnh tạo cảm hứng cho các hãng sửa chữa nhà và cung cấp thông tin giúp họ kết nối với những chuyên gia trong ngành xây dựng.

Công ty ra mắt ứng dụng đầu tiên vào năm sau đó. Hiện Houzz đã có hàng triệu hình ảnh, và cho phép người dùng mua nội thất cũng như nhiều sản phẩm khác.

Kathryn Petralia | Kabbage

Kathryn Petralia cùng với Marc Gorlin và Rob Frohwein đồng sáng lập Kabbage vào năm 2009. Có trụ sở tại Atlanta, bang Georgia (Mỹ), Kabbage là công ty tài chính trực tuyến chuyên cấp vốn cho các công ty nhỏ thông qua một sàn cho vay tự động. Trước khi lập startup này, Petralia đã có hơn 20 năm làm việc tại nhiều công ty trong lĩnh vực công nghệ, thanh toán và thương mại điện tử.

 

 

 

Patricia House – C3 IoT

Patricia House là nhà đồng sáng lập, phó chủ tịch C3 IoT – công ty cung cấp công nghệ trí tuệ nhân tạo và nền tảng phần mềm Internet vạn vật (sáng lập và CEO là: Thomas M. Siebel). Paticia cũng là đồng tác giả cuốn “Cyber Rules”, hướng dẫn cách tạo dựng doanh nghiệp internet thành công. Công ty được thành lập năm 2009 và định giá 1.5 tỉ USD.

 

 

 

Melissa Yang | Tujia

Melissa Yang là đồng sáng lập của Tujia, một trang web thường được mô tả như Airbnb của Trung Quốc. Bà tốt nghiệp Đại học Tsinghua (Đại học Thanh Hoa) với bằng cấp về tự động hóa, trước khi học khoa học máy tính ở Mỹ.

Lúc còn ở Seattle vào năm 2006, Yang đã thành lập Escapia, một start-up chuyên cung cấp phần mềm cho thuê kì nghỉ. Nó đã thu hút được sự chú ý của HomeAway, đối thủ của Airbnb, hãng này đã mua nó với giá khoảng 10 triệu USD trong năm 2010, theo hồ sơ của SEC. Bà Yang đã từng làm việc cho Microsoft tại Bắc Kinh trước khi thành lập Tujia. Công ty hiện có hơn 1.4 triệu nhà cho thuê ở Trung Quốc, và đang tìm cách mở rộng ra nước ngoài.

Nichole Mustard | Credit Karma

Mustard lớn lên ở thị trấn nhỏ vùng thôn quê Coldwater, Ohio. Bà theo học tại Đại học Miami để lấy bằng về ngành động vật học. Bà không viết code, không học trường Stanford và cũng không thực tập tại một gã khổng lồ công nghệ. Sau đại học, bà là quản lý tập sự của Pizza Hut, sống chung trong một căn hộ giá rẻ ở Los Angeles với bạn cùng phòng.

Sau đó, bà gia nhập công ty Compete.com tại Boston với vai trò là giám đốc bán hàng. Tại đây, bà gặp đồng sáng lập Kenneth Lin, lúc bấy giờ làm việc tại E-loan và học cùng lập ra Credit Karma, một startup chấm điểm tín dụng của khách hàng, trị giá 4 tỷ USD. Trong quá trình vận hành công ty, bà đã trải qua nhiều khó khăn như phải bán nhà, giảm 60% lương. Dù xảy ra tất cả những điều này nhưng bà vẫn lạc quan và tự hứa với bản thân phải hạnh phúc.

Ankiti Bose | Zilingo

Ankiti Bose hiện một trong những nữ CEO trẻ nhất điều hành một startup có quy mô tỷ USD tại châu Á. Zilingo Pte, nền tảng kinh doanh thời trang trực tuyến, có trụ sở tại Singapore được thành lập vào năm 2014 bởi Ankiti Bose, khi đó là nhà phân tích tại Sequoia Ấn Độ và một người hàng xóm tên Dhruv Kapoor.

Zilingo nền tảng trực tuyến giúp các hãng bán hàng nhỏ tại châu Á mở rộng quy mô. Bose hiện là CEO của công ty, còn Kapoor giữ chức giám đốc công nghệ. Zilingo đã có văn phòng tại 8 quốc gia với 400 nhân viên và được định giá gần 1 tỷ USD.

Danh sách này còn có sáng lập Mia.com, Nu Bank, DT Dreams, Kabam, Shopclue, Theranos (nay đã giải thể)… trong khuôn khổ bài viết sẽ không đề cập tới sáng lập những startup này.

Nghiên cứu của BCG chỉ ra rằng hiện có một số trở ngại như các ý tưởng từ phụ nữ thường bị từ chối. Các nhà đầu tư thường mặc định phụ nữ không đủ chuyên môn về công nghệ. Ngoài ra, phụ nữ thường thận trọng hơn trong cách thuyết trình về startup, không như các đồng nghiệp nam giới thường thuyết trình, có lúc hơi quá về doanh nghiệp mình. Cuối cùng, hầu hết các nhà đầu tư là nam giới và sẽ có một số lĩnh vực họ không nắm được như chăm sóc trẻ em, sức khỏe/sắc đẹp như phụ nữ.

Tại Việt Nam cũng có rất nhiều những nhà sáng lập startup nữ, tiêu biểu như Hồng Vũ (Elsa), Thủy Trương Tappy (GreenCar), Tú Phương (Metub)… Tuy nhiên, khó khăn vẫn còn tồn đọng, theo khảo sát của Facebook cho thấy, cứ 5 phụ nữ Việt Nam thì có đến 4 người muốn thành lập doanh nghiệp cho riêng mình. Doanh nghiệp do nữ làm chủ và lãnh đạo tại Việt Nam đã có những bước phát triển ấn tượng, chiếm tới 25% trong tổng số khoảng 600.000 doanh nghiệp đang đóng góp cho tăng trưởng kinh tế và tạo công ăn việc làm cho người lao động tại Việt Nam. Nghiên cứu nói trên của Facebook cũng chỉ ra các yếu tố chính cản trở phụ nữ Việt Nam khởi nghiệp chính là sự lo lắng về an toàn tài chính cá nhân, thiếu định hướng, thiếu tiếp cận tài chính, và chưa cảm thấy sẵn sàng.

Mặc dù những khó khăn này nhưng với thế mạnh vốn có của mình thì các doanh nghiệp được dẫn dắt bởi phụ nữ trên thế giới và cả Việt Nam sẽ vững vàng vượt qua và chinh phục những cột mốc, thử thách mới trong tương lai.

 Lê Hoàng

Tin liên quan:
  • 43
    Shares