Javascript là một ngôn ngữ được sử dụng trong các trình duyệt Browser nên nó đóng một vai trò khá quan trọng trong các ứng dụng website. Và nhiệm vụ của Javascript là thao tác với các tài liệu HTML kết hợp với các cú pháp riêng của nó để tạo nên sự ảo diệu của trang web. Để thao tác được với các thẻ HTML thì nó phải thông qua một cơ chế ta gọi là DOM.

Vậy trong bài viết này chúng ta cùng tìm hiểu DOM là gì và cách thao tác với DOM bằng Js nhé!

1. DOM là gì?

DOM là viết tắt của chữ Document Object Model, dịch tạm ra là mô hình các đối tượng trong tài liệu HTML. Như các bạn biết trong mỗi thẻ HTML sẽ có những thuộc tính (Properties) và có phân cấp cha – con với các thẻ HTML khác. Sự phân cấp và các thuộc tính của thẻ HTML này ta gọi là selector và trong DOM sẽ có nhiệm vụ xử lý các vấn đề như đổi thuộc tính của thẻ, đổi cấu trúc HTML của thẻ,… DOM được dùng để truy xuất các tài liệu dạng HTML và XML, có dạng một cây cấu trúc dữ liệu, và thông thường mô hình DOM độc lập với hệ điều hành và dựa theo kỹ thuật lập trình hướng đối tượng để mô tả tài liệu.

Bạn có thể tham khảo hình vẽ dưới đây để hiểu rõ hơn về DOM.

Chúng ta có thể thấy tất cả các thẻ HTML sẽ được quản lý trong đối tượng document, thẻ cao nhất là thẻ html, tiếp theo là phân nhánh body và head. Bên trong head thì có những thẻ như styletitle, … và bên trong body thì là vô số các thẻ HTML khác. Như vậy trong Javascript, để thao tác với các thẻ HTML ta phải thông qua đối tượng document. Ví dụ:

Trong ví dụ này có sử dụng một đoạn code xử lý javascript như sau:

Và đoạn code này có ý nghĩa rằng tìm thẻ có id=”main-content” và gán nội dung HTML bên trong của thẻ này là dòng chữ “Chào mừng các bạn đến với website học lập trình online codelearn.io“.

Với DOM, JavaScript được tất cả sức mạnh cần thiết để tạo ra HTML động:

  • JavaScript có thể thay đổi tất cả các phần tử HTML trong trang.
  • JavaScript có thể thay đổi tất cả các thuộc tính HTML trong trang.
  • JavaScript có thể thay đổi tất cả các phong cách CSS trong trang.
  • JavaScript có thể loại bỏ các yếu tố HTML và thuộc tính hiện tại.
  • JavaScript có thể thêm các yếu tố HTML mới và các thuộc tính.
  • JavaScript có thể phản ứng với tất cả các sự kiện HTML hiện trong trang.
  • JavaScript có thể tạo ra các sự kiện HTML mới trong trang.
2. HTML DOM là gì?

HTML DOM là một chuẩn mô hình object và programming interface cho HTML, nó định nghĩa:

  • HTML elements như là objects.
  • Properties của tất cả HTML elements.
  • Methods để truy cập đến tất cả HTML elements.
  • Events cho tất cả HTML elements.

HTML DOM là một tiêu chuẩn cho phép bạn thực hiện những công việc thao tác với bất kì một trang web: get, change, add, or delete các thành phần của HTML.

3. Cây cấu trúc DOM

3.1. Nút

Đối với HTML DOM, cấu trúc dạng cây gọi là DOM Tree có nghĩa là mọi thành phần đều được xem là 1 nút (node), được biểu diễn trên 1 cây. Các phần tử khác nhau sẽ được phân loại nút khác nhau nhưng quan trọng nhất là 3 loại: nút gốc (document node), nút phần tử (element node), nút văn bản (text node).

  • Nút gốc: chính là tài liệu HTML, thường được biểu diễn bởi thẻ <html>.
  • Nút phần tử: biểu diễn cho 1 phần tử HTML.
  • Nút văn bản: mỗi đoạn kí tự trong tài liệu HTML, bên trong 1 thẻ HTML đều là 1 nút văn bản. Đó có thể là tên trang web trong thẻ <title>, tên đề mục trong thẻ <h1>, hay một đoạn văn trong thẻ <p>.
  • Ngoài ra còn có nút thuộc tính (attribute node) và nút chú thích (comment node).

3.2. Quan hệ giữa các nút

  • Nút gốc (document) luôn là nút đầu tiên.
  • Tất cả các nút không phải là nút gốc đều chỉ có 1 nút cha (parent).
  • Một nút có thể có một hoặc nhiều con, nhưng cũng có thể không có con nào.
  • Những nút có cùng nút cha được gọi là các nút anh em (siblings).
  • Trong các nút anh em, nút đầu tiên được gọi là con cả (firstChild) và nút cuối cùng là con út (lastChild).

Ta hãy cùng xem ví dụ cây cấu trúc DOM bên dưới:

  • Nút gốc là <html>.
  • 2 nút anh em <head> và <body> là anh em vì đều là nút con của <html>.
  • Nút <body> có 3 con, trong đó <h1> là con cả và thẻ <p> thứ 2 là con út.
  • Nút phần tử <a> có 2 con, trong đó có 1 nút văn bản và 1 nút thuộc tính.
4. Thao tác với DOM

Việc thao tác với DOM cho bạn sức mạnh “thay đổi thế giới”, vì mọi nội dung đều có thể được cập nhật động thông qua các thuộc tính và phương thức của DOM. Tất tần tật từ thay đổi định dạng chữ, nội dung chữ đến thay đổi cấu trúc các nút và cả thêm nút mới, bạn đều có thể làm được. Do đó, để sáng tạo nội dung tốt, bạn cần hiểu rõ cách thao tác DOM và ý nghĩa của từng thuộc tính, phương thức.

4.1. Các Thuộc tính và Phương thức thường gặp

Thuộc tính 

  • id: Định danh – là duy nhất cho mỗi phần tử nên thường được dùng để truy xuất DOM trực tiếp và nhanh chóng.
  • className: Tên lớp – cũng dùng để truy xuất trực tiếp như id, nhưng 1 className có thể dùng cho nhiều phần tử.
  • tagName: Tên thẻ HTML.
  • innerHTML: Trả về mã HTML bên trong phần tử hiện tại. Đoạn mã HTML này là chuỗi kí tự chứa tất cả phần tử bên trong, bao gồm các nút phần tử và nút văn bản.
  • outerHTML: Trả về mã HTML của phần tử hiện tại. Nói cách khác, outerHTML = tagName + innerHTML.
  • textContent: Trả về 1 chuỗi kí tự chứa nội dung của tất cả nút văn bản bên trong phần tử hiện tại.
  • attributes: Tập các thuộc tính như id, name, class, href, title…
  • style: Tập các định dạng của phần tử hiện tại.
  • value: Lấy giá trị của thành phần được chọn thành một biến.

4.2. Phương thức

  • getElementById(id): Tham chiếu đến 1 nút duy nhất có thuộc tính id giống với id cần tìm.
  • getElementsByTagName(tagname): Tham chiếu đến tất cả các nút có thuộc tính tagName giống với tên thẻ cần tìm, hay hiểu đơn giản hơn là tìm tất cả các phần tử DOM mang thẻ HTML cùng loại. Nếu muốn truy xuất đến toàn bộ thẻ trong tài liệu HTML thì hãy sử dụng document.getElementsByTagName(‘*’).
  • getElementsByName(name): Tham chiếu đến tất cả các nút có thuộc tính name cần tìm.
  • getAttribute(attributeName): Lấy giá trị của thuộc tính.
  • setAttribute(attributeName, value): Sửa giá trị của thuộc tính.
  • appendChild(node): Thêm 1 nút con vào nút hiện tại.
  • removeChild(node): Xóa 1 nút con khỏi nút hiện tại.

Mặt khác, các phần tử DOM đều là các nút trên cây cấu trúc DOM. Chúng sở hữu thêm các thuộc tính quan hệ để biểu diễn sự phụ thuộc giữa các nút với nhau. Nhờ các thuộc tính quan hệ này, chúng ta có thể truy xuất DOM gián tiếp dựa trên quan hệ và vị trí của các phần tử:

4.3. Thuộc tính quan hệ

  • parentNode: Nút cha.
  • childNodes: Các nút con.
  • firstChild: Nút con đầu tiên.
  • lastChild: Nút con cuối cùng.
  • nextSibling: Nút anh em liền kề sau.
  • previousSibling: Nút anh em liền kề trước.

Bạn có thể xem danh sách đầy đủ ở W3SCHOOLS

5. Truy xuất DOM

5.1. Truy xuất gián tiếp

Mỗi nút trên cây DOM đều có 6 thuộc tính quan hệ để giúp bạn truy xuất gián tiếp theo vị trí của nút:

  • Node.parentNode: Tham chiếu đến nút cha của nút hiện tại, và nút cha này là duy nhất cho mỗi nút. Do đó, nếu bạn cần tìm nguồn gốc sâu xa của 1 nút, bạn phải nối thuộc tình nhiều lần, ví dụ Node.parentNode.parentNode.
  • Node.childNodes: Tham chiếu đến các nút con trực tiếp của nút hiện tại, và kết quả là 1 mảng các đối tượng. Lưu ý rằng, các nút con không bị phân biệt bởi loại nút, nên kết quả mảng trả về có thể bao gồm nhiều loại nút khác nhau.
  • Node.firstChild: Tham chiếu đến nút con đầu tiên của nút hiện tại, và tương đương với việc gọi Node.childNodes[0].
  • Node.lastChild: Tham chiếu đến nút con cuối cùng của nút hiện tại, và tương đương với việc gọi Node.childNodes[Element.childNodes.length-1].
  • Node.nextSibling: Tham chiếu đến nút anh em nằm liền kề sau với nút hiện tại.
  • Node.previousSibling: Tham chiếu đến nút anh em nằm liền kề trước với nút hiện tại.

5.2. Truy xuất trực tiếp

Truy xuất trực tiếp sẽ nhanh hơn, và đơn giản hơn khi bạn không cần phải biết nhiều về quan hệ và vị trí của nút. Có 3 phương thức để bạn truy xuất trực tiếp được hỗ trợ ở mọi trình duyệt:

  • document.getElementById(‘id_cần_tìm’)
  • document.getElementsByTagName(‘div’)
  • document.getElementsByName(‘tên_cần_tìm’)

6. Tạo mới, thêm, xoá, thay thế phần tử HTML bằng JS

6.1. Tạo một phần tử HTML

Chúng ta có thể tạo mới 1 phần tử HTML bằng các cách sau:

  • document.createElement(tag_name): Tạo ra phần tử có thẻ tag_name như a, p, div,…
  • element.cloneNode(): Tạo ra 1 phần tử bằng cách nhân bản phần tử chỉ ra (element).
  • document.createTextNode(text): Tạo ra 1 nút văn bản.

Ví dụ trên sẽ tạo ra 1 nút text, nhưng nó chưa hiển thị cho đến khi bạn gắn phần tử đó vào HTML document để nó là phần tử con của một phần tử nào đó, có một số cách để gắn phần tử tạo ra từ Javascript vào DOM HTML.

  • element.appendChild(newNode): Thêm phần tử newNode vào phần tử element, nó trở thành phần tử con sau cùng của element.
  • element.insertBefore(newNode, node2): Chèn phần tử newNode nằm trước node2.
  • element.replaceChild(newNode, oldNode): Thay thế phần tử oldNode bằng phần tử newNode.

Ví dụ dưới đây sẽ tạo ra một phần tử đoạn văn p sau đó chèn nó vào phần tử div đang có sẵn trong DOM HTML.

6.2. Xóa phần tử HTML

Để loại bỏ phần tử HTML, bạn chọn phần tử cha rồi sử dụng phương thức removeChild(node)

Ví dụ trên sẽ xóa bỏ phần tử đoạn văn thứ nhất.

Bạn có thể sử dụng thủ thuật lấy thuộc tính parentNode để bỏ qua bước tìm phần tử cha trong DOM: child.parentNode.removeChild(child);

6.3. Thay thế phần tử HTML

Để thay thể một phần tử bằng một phần tử khác dùng cú pháp element.replaceChild(newNode, oldNode). Trong đó element là nút cha.

7. Tạm kết

Như vậy chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu các khái niệm cơ bản về DOM và cách thao tác DOM. Mặc dù đó chỉ là những kiến thức bề mặt, nhưng bạn cũng có thể thấy DOM quan trọng và lợi hại như thế nào. Hãy để lại comment để mình có thể hoàn thiện bản thân hơn trong tương lai. Cám ơn các bạn!

Khoaa
CodeLearn

Tin liên quan: