Cho dù bạn có hay không sử dụng Facebook, thì công ty này sẽ vẫn thu thập dữ liệu về bạn. Tuy nhiên, vẫn có những cách giúp bạn có thể kiểm soát mục đích sử dụng của các thông tin này.

Việc Facebook theo dõi bạn trên mạng xã hội của hãng chẳng phải là thông tin đáng ngạc nhiên. Tuy nhiên, hầu hết mọi người lại không biết được quy mô thực sự của việc theo dõi này. Cụ thể, Facebook theo dõi vô số các trang web, dịch vụ, ứng dụng điện thoại, hay thậm chí là các địa điểm mà bạn đã đến ngoài đời thật – đặc biệt là nếu bạn sử dụng chức năng check in.

Có một số là hậu quả tất yếu của việc sử dụng Facebook: Nếu bạn muốn tận dụng các tính năng của mạng xã hội này, thì bạn phải mất đi một số quyền riêng tư của bản thân. Tuy nhiên, thứ đáng lo ngại hơn cả, là Facebook có thể theo dõi cả những người không hề sử dụng mạng xã hội này. May mắn thay, có rất nhiều cách để kiểm soát lượng dữ liệu mà Facebook thu thập được.

Tất nhiên, mức độ của việc hạn chế còn phụ thuộc vào việc bạn tin tưởng Facebook tới đâu. Theo mạng xã hội này, dữ liệu của người dùng chỉ được sử dụng để hiển thị các quảng cáo phù hợp cũng như giữ an toàn cho họ. Cụ thể, nếu như xuất hiện truy cập từ một quốc gia ít xuất hiện trong lịch sử người dùng, thì Facebook sẽ đánh dấu đây là một dấu hiệu khả nghi.

Tuy nhiên, Facebook lại không có mấy danh tiếng tốt đẹp khi nhắc tới dữ liệu bảo mật. Cụ thể, dù ta không biết Facebook sử dụng thông tin người dùng cụ thể là như thế nào, xong lại có thể chắc chắn, rằng khâu quản lý các dữ liệu này khi chia sẻ với bên thứ 3 là vô cùng lỏng lẻo.

Tệ hơn cả, Facebook cũng sở hữu WhatsApp và Instagram, và có thể tổng hợp dữ liệu thu được tử cả 2 ứng dụng này. Như vậy, có thấy, phương thức tốt nhất để hạn chế việc theo dõi là rất đơn giản: chỉ cần ngừng sử dụng cả 3 ứng dụng này. Tuy nhiên, nếu bạn thấy như vậy là quá cực đoan, thì bài viết này sẽ gợi ý thêm một số phương thức khác.

Trước hết, để hiểu rõ hơn về chính sách dữ liệu của Facebook, bạn có thể đọc một phiên bản giải thích dễ hiểu hơn tại đây.

Trên mạng

Một khi bạn đã sử dụng Facebook, thì bạn đã cho mạng xã hội này quyền truy cập các hoạt động của bạn trên đó, cụ thể là: các địa điểm mà bạn check in, các hội nhóm mà bạn tham gia, và những người mà bạn tương tác cùng. Những dữ liệu này sau đó sẽ được dùng chủ yếu cho mục đích quảng cáo những thứ phù hợp tới người dùng, qua đó giúp Facebook kiếm thêm doanh thu.

Bạn không thể ngăn chặn hoàn toàn việc thu thập các thông tin này – nó như một quy tắc ngầm khi bạn bắt đầu sử dụng Facebook. Tuy nhiên, bạn lại có thể hạn chế ảnh hưởng của các thông tin trên lên quảng cáo bằng cách vào mục Ad Preferences trên tài khoản Facebook của mình. Sau đó, mở mục Your Interest để xem Facebook đang cho là bạn thích điều gì – có thể sẽ có một vài thứ hoàn toàn sai lệch.

Tiếp đến, mở mục Your Information để thấy cách Facebook đặt quảng cáo trên tài khoản của bạn. Cụ thể, mạng xã hội này sẽ sử dụng các thông tin như tình trạng quan hệ, vị trí làm việc, trường cao đẳng/đại học mà bạn theo học, cũng như rất nhiều các thông tin khác nữa. Còn nếu bạn không muốn các thông tin này, hãy tắt chúng đi.

Để tiếp tục điều chỉnh, hãy mở mục Ad Settings. Tại đây, bạn có thể ngừng cấp quyền sử dụng dữ liệu từ các đối tác marketing của Facebook. Vốn dĩ, chức năng này sẽ được sử dụng để chọn những quảng cáo phù hợp nhất cho từng đối tượng người dùng. Tuy nhiên, bạn có thể đổi từ Allowed sang Not allowed để tắt tính năng này.

Bạn cũng nên lưu ý rằng, việc thay đổi cài đặt sẽ không làm giảm số lượng quảng cáo trên Facebook, và cũng không thể xóa được các dữ liệu đã bị thu thập bởi mạng xã hội này, mà chỉ có thể ngăn các nhà quảng cáo định vị bạn làm mục tiêu. Ví dụ: nếu bạn đã kết hôn, thì sau khi tắt, bạn có thể sẽ thấy các quảng cáo không hữu ích như trang web hẹn hò, xong Facebook sẽ vẫn biết là bạn đã kết hôn.

Quy mô của Facebook đã sớm vượt ngoài tầm của một mạng xã hội, với vô số đối tác về marketing và quảng cáo trên những trang mạng khác – thường được thu thập thông qua việc liên kết tài khoảng Facebook lên các dịch vụ bên thứ 3 (xong đây cũng không phải nguồn duy nhất) – để kết hợp với hồ sơ Facebook của bạn.

Hành động này đã vấp phải nhiều phản ứng trái chiều tới mức Facebook đã phải giới thiệu một công cụ mang tên “Off-Facebook Activity” vào hồi tháng 8, giúp ngưng kết nối dữ liệu này với lịch sử truy cập Facebook của người dùng. Tuy rằng đây là một giải pháp toàn diện hơn, song nó vẫn chưa phổ biến, đồng thời cũng không thực sự ảnh hưởng tới lượng dữ liệu mà Facebook thu thập. Thay vào đó, nó chỉ cắt đứt liên kết giữa các hành động của người dùng trong và ngoài Facebook. Cụ thể, nếu bạn tìm mua giày trên một trang bán lẻ thuộc bên thứ 3, thì bạn sẽ không thấy quảng cáo cho giày trên Facebook của mình.

Tuy nhiên, các dữ liệu ngoài Facebook nói trên sẽ vẫn bị thu thập cho dù bạn có tài khoản Facebook hay không. Cụ thể, các công cụ theo dõi như Facebook Pixel sẽ cho phép các nhà bản lẻ trực tuyến và trang web có thể khai thác thông tin từ người dùng, bao gồm cả các thông tin về số lần quay lại trang. Ngoài ra, Facebook cũng không phải mối lo duy nhất cho người dùng, bởi cũng có rất nhiều trang thứ 3 đang sử dụng các công nghệ quảng cáo và theo dõi của gã khổng lồ này.

Với các công nghệ trên, chủ các trang web hoàn toàn có thể xây dựng các bộ hồ sơ về người thăm trang, trong khi Facebook thì lại càng có thêm nhiều dữ liệu về nhu cầu tìm kiếm và mua sắm của người dùng. Và khi các dữ liệu này được kết hợp với hồ sơ Facebook, mạng xã này sẽ có thể sử dụng từ khóa để phân tích và thúc đẩy hành vi người dùng.

Một số các hoạt động nói trên có thể được ngăn chặn, không cho sử dụng để quảng cáo. thông qua YourAdsChoices, được tạo bởi Digital Advertising Alliance. Trên đó, bạn có thể sẽ thấy Facebook được liệt kê trên danh sách dịch vụ định vị quảng cáo, và bạn có thể ngừng tác vụ này khi chọn Opt Out. Cần lưu ý rằng, Opt Out cần phải được chọn cho tất cả các trình duyệt, cũng như tất cả nền tảng nếu muốn triệt để ngăn chặn quảng cáo định vị của Facebook.

Ngoài ra, bạn cũng có thể xác định các công cụ theo dõi trong trình duyệt đang sử dụng, bằng cách lựa chọn chặn các cookie tới từ bên thứ 3 trong mục Tùy chỉnh của trình duyệt. Đồng thời, các công cụ mở rộng như Ghostery và Privacy Bader cũng rất uy tín trong việc chặn những tác vụ theo dõi.

Trên thiết bị di động

Hầu hết các lưu ý đã nhắc ở trên cũng đồng thời áp dụng cho các ứng dụng trên điện thoại. Vì vậy, nếu muốn hạn chế việc theo dõi của Facebook, tốt nhất là bạn không nên tải bất cứ ứng dụng nào có liên quan tới gã khổng lồ này. Bởi lẽ, một khi đã tải, bạn sẽ cung cấp cho Faceboon các thông tin về mạng Wi-Fi bạn dùng, loại điện thoại bạn sở hữu, các ứng dụng bạn đã tải, cùng với đó là mọi thứ bạn làm trên Facebook.

Ngăn chặn toàn bộ sự thu thập dữ liệu này là không thể, nhưng thông qua mục Quyền truy cập của Facebook, bạn sẽ vẫn có thể hạn chế phần nào điều này. Cụ thể, hãy vào mục Ứng dung và Thông báo với thiết bị Android, và Facebooj đối với thiết bị iOS để chặn quyền truy cập của Facebook vào vị trí điện thoại, danh bạ, mic, camera, cũng như nhiều bộ phận khác trên điện thoại của bạn.

Tin buồn là, kể cả khi tắt chức năng định vị, thì Facebook vẫn có thể biết được vị trí ước tính của bạn, thông qua địa chỉ IP của mỗi lần bạn truy cập Internet. Theo Facebook, vị trí xác định được chỉ là đại khái, và việc đảm bảo tính an toàn và xác định người dùng là quan trọng, và vì vậy tính năng này hoàn toàn không thể bị chặn.

Đáng buồn hơn nữa, các ứng ngoài cũng thường tự động gửi dữ liệu cho Facebook. Điều này là do hầu như ai cũng có tài khoản Facebook, và những ứng dụng bên thứ 3 sẽ muốn tận dụng các dữ liệu trên tài khoản này để định quảng cáo hiệu quả hơn. Như vậy, Facebook không hoạt động độc lập, mà thay vào đó có rất nhiều mối quan hệ sinh lời với các ứng dụng cũng như các đơn vị môi giới dữ liệu.

Tuy nhiên, không phải mọi hành động theo dõi đều xấu. Facebook, cũng như Google, đều sử dụng các dữ liệu thu được để cải thiện dịch vụ, bảo mật tốt hơn, đem lại trải nghiệm tiện nghi hơn, cũng như đưa lên những quảng cáo có ích hơn. Hiện tại, bạn đang sử dụng tất cả những tính năng trên hoàn toàn miễn phí, và nếu bạn không tin tưởng về ý định của Facebook (một điều hoàn toàn có thể hiểu được), thì việc bạn cần làm đơn giản là bỏ hoàn toàn mạng xã hội này.

Còn nếu bạn vẫn tiếp tục sử dụng nó, thì bạn sẽ cần trở nên ẩn dật hơn. Cụ thể, đừng check in vị trí của bản thân, đừng tag ảnh, và cũng đừng làm những bài Quiz tràn lan trên mạng xã hội. Đồng thời, bạn cũng nên để tối thiểu thông tin trên hồ sơ cá nhân, và suy nghĩ kỹ lưỡng trước khi chia sẻ bất cứ điều gì. Còn trên điện thoại, hãy dùng Facebook trên trình duyệt thay vì trên ứng dụng.

Ngoài ra, bạn cũng nên hạn chế đồng bộ Facebook với ứng dụng tới mức tối thiểu. (Để biết được những ứng dụng nào liên kết với Facebook, hãy kiểm tra tại đây). Điều này sẽ giúp hạn chế các bên thứ 3 truy cập vào dữ liệu của bạn, giúp nâng cao bảo mật, cũng như hạn chế khả năng bị tấn công bởi hacker.

Facebook cũng rõ ràng rằng, người dùng hiện đang để tâm hơn về các hành vi thu thập dữ liệu của hãng, và bởi vậy hiện đang cung cấp nhiều công cụ kiểm soát hơn. Đáng tiếc thay, các công cụ này không có mấy tác dụng trên thực tế, mà chỉ ảnh hưởng tới ứng dụng của dữ liệu trong định vị quảng cáo. Có lẽ, để tránh hoàn toàn việc bị theo dõi, thì bạn chỉ có cách ngừng hoàn toàn sử dụng các ứng dụng Facebook, Instagram, và WhatsApp.

Tuy nhiên, cũng có một vài mẹo hữu dụng để hạn chế việc theo dõi: Bạn có thể sử dụng VPN để tránh định vị, tùy chỉnh bảo mật trên trình duyệt để hạn chế bị theo dõi bởi marketer, cũng như sử dụng trình duyệt ẩn danh thường xuyên hơn. Và hiển nhiên, chẳng có gì là miễn phí –  việc sử dụng Facebook cũng vậy, chỉ khác là ở đây, cái giá không được trả bằng tiền.

FPT TechInsight
Theo Wired

Tin liên quan: