Bộ Tư pháp Hoa Kỳ khởi kiện Google, mở ra vụ kiện chống độc quyền lớn nhất trong hơn 2 thập kỷ trở lại đây nhằm vào một công ty công nghệ.

Vào ngày 20/10, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ (DOJ) và 11 tiểu bang thuộc Đảng Cộng hòa chính thức đệ đơn kiện Google, cáo buộc tập đoàn cản trở cạnh tranh, nhằm duy trì vị thế thống lĩnh trên thị trường tìm kiếm trực tuyến và quảng cáo.

Động thái khởi kiện Google của DoJ diễn ra sau cuộc điều tra chống độc quyền kéo dài 1 năm và ngay trước cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ. Trước thềm bầu cử, các nền tảng công nghệ đã bị siết chặt giám sát về ảnh hưởng lên tâm lý cử tri.

Ngoài ra, Quốc hội Mỹ gần đây cũng đưa ra một báo cáo dài 449 trang cáo buộc các ông lớn công nghệ như Apple, Amazon, Facebook, và Google sử dụng “sức mạnh độc quyền” của mình để gây hại cho đối thủ cạnh tranh và thâu tóm thị trường.

Dưới đây là một số luận điểm cáo buộc Google độc quyền bất hợp pháp của Bộ Tư pháp Hoa Kỳ:

1. Đặt Google làm công cụ tìm kiếm mặc định

Đơn kiện cáo buộc Google trả hàng tỷ USD mỗi năm cho các nhà sản xuất thiết bị như Apple, LG, Motorola, và Samsung, cũng như các nhà phát triển trình duyệt như Mozilla và Opera để các công ty này đưa Google trở thành công cụ tìm kiếm mặc định trên các thiết bị và trình duyệt đó, và trong một số trường hợp để ngăn các công ty này bắt tay với đối thủ cạnh tranh của Google. Kết quả là, “Google sở hữu hoặc kiểm soát các kênh phân phối tìm kiếm chiếm khoảng 80% các lệnh tìm kiếm ở Mỹ”, đơn kiện viết.

Đặc biệt, trên thiết bị di động, Google ngăn chặn phần mềm Android chia tách, buộc cài đặt trước các ứng dụng của Google và cung cấp thỏa thuận chia sẻ doanh thu tốt hơn cho các công ty tuân thủ các quy tắc của Google.

Đơn kiện tuyên bố rằng các thỏa thuận chia sẻ doanh thu với Apple, trị giá 8 đến 12 tỷ USD/năm, chiếm tới 20% thu nhập ròng của Apple trên toàn thế giới, đưa Google search là công cụ tìm kiếm mặc định trên trình duyệt Safari, iPhone, Siri, Spotlight, và tính năng tìm kiếm trên toàn hệ thống của Apple.

Các hợp đồng này chiếm gần 60% các yêu cầu tìm kiếm tại Hoa Kỳ.

2. Khó khăn xâm nhập vào thị trường

Sự thống trị của Google trên dịch vụ tìm kiếm là không thể chối cãi. Google là một trong ba công ty tìm kiếm ở Hoa Kỳ sử dụng trình thu thập thông tin web — phần mềm liên tục tìm kiếm và lập chỉ mục các trang web có sẵn công khai. Hai công ty còn lại là Bing và DuckDuckGo. Ngoài ra, với 3% thị phần, Yahoo thực chất chỉ mua lại kết quả tìm kiếm từ Bing.

Google bị cáo buộc dành hàng tỷ USD để tạo và duy trì một chỉ mục tìm kiếm và hàng trăm triệu USD để bảo trì hệ thống mỗi năm, nhằm ngăn cản các đối thủ cạnh tranh yếu hơn tham gia thị trường.

Thêm vào đó, Google cũng chiếm ưu thế hơn về lượng dữ liệu khổng lồ và rộng lớn, giúp các thuật toán chính xác hơn, từ đó cho ra kết quả tìm kiếm phù hợp với mỗi người dùng, củng cố vị thế của Google trên thị trường.

3.  Độc quyền quảng cáo

Google bị cáo buộc độc quyền trong lĩnh vực quảng cáo thông qua tìm kiếm. Sự thống trị trong dịch vụ tìm kiếm cho phép Google tiếp cận với nhiều khách hàng tiềm năng. Đơn kiện cho biết các quảng cáo dạng văn bản và quảng cáo mua sắm có tần suất xuất hiện cao hơn các kết quả tìm kiếm thông thường.

Quảng cáo được cho là lĩnh vực “hái ra tiền” của Google. Trung bình, Google nhận được khoảng 40 tỷ đô la mỗi năm từ các bên đăng quảng cáo. Thậm chí, năm ngoái, mảng quảng cáo đem về cho Google 134,8 tỷ USD, chiếm 84% tổng doanh thu.

Động thái tiếp theo của Bộ Tư pháp Hoa Kỳ

Mặc dù là bên đưa ra những cáo buộc trên, nhưng Bộ Tư pháp vẫn chưa thể hiện động thái trừng phạt cụ thể nào. Thay vào đó, Bộ yêu cầu Google “giảm nhẹ cấu trúc để giảm thiểu các hành động chống cạnh tranh”. Trong một sự kiện báo chí, đại diện của Bộ Tư pháp cho biết sau Google, Bộ đang tiến hành các vụ kiện với quy mô tương tự nhằm vào các “ông lớn” công nghệ khác. Chẳng hạn, Facebook cũng đang bị Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) điều tra trong hơn 1 năm qua.

“Sử dụng Google là lựa chọn của người dùng. Hơn nữa, với những tính năng ưu việt mà công cụ tìm kiếm này mang lại, người dùng khó mà có thể tìm được các giải pháp khác thay thế. Vụ kiện này không đem lại lợi ích thực tế nào cho người dùng, ngược lại, thúc đẩy người dùng tìm kiếm các công cụ có chất lượng thấp hơn, tăng giá điện thoại và khiến người dùng khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ tìm kiếm phù hợp.”

Đây không phải là lần đầu tiên Google phải đối mặt với các vấn đề pháp lý. Năm 2019, Liên minh châu Âu phạt công ty 1,7 tỷ USD vì ngăn các trang web sử dụng công cụ tìm kiếm của đối thủ để liên hệ với các nhà quảng cáo. Năm 2017, tập đoàn cũng bị phạt 2,6 tỷ USD vì “ưu ái gà nhà” trong kết quả tìm kiếm về lĩnh vực mua sắm. Năm 2018, với lý do ngăn các đối thủ xuất hiện trên hệ điều hành Android, công ty cũng bị phạt 4,9 tỷ USD.

Vậy điều gì sẽ xảy đến với Google? Có thể thấy, các vụ kiện của Bộ Tư pháp Hoa Kỳ thường mất nhiều năm để thông qua. Năm 1970, vụ kiện với IBM mất tận 13 năm để hoàn thành, năm 1997, vụ kiện với Microsoft mất 5 năm. Tuy nhiên, ngay sau đó, hai công ty công nghệ trên đều được giải trừ cáo buộc.

Theo MIT Technology Review

Tin liên quan: