Cai trị quốc gia với 2,6 tỷ người dùng, Mark Zuckerberg có thể tự thiết lập nên luật mà mình muốn và buộc mọi người phải tuân theo.

Vừa qua, làn sóng tẩy chay Facebook lan rộng gây xôn xao cộng đồng mạng. Cụ thể, hàng trăm nhãn hàng trên thế giới gồm cả những tên tuổi lớn như Unilever, Starbucks, Coca Cola, Pepsi đồng loạt tuyên bố sẽ ngưng mọi quảng cáo trên mạng xã hội này, ít nhất trong 30 ngày, nhiều hơn thì cho tới hết năm nay.

Chiến dịch #StopHateForProfit, được đưa ra sau khi Facebook quyết định không động tới các bài đăng gây bức xúc của Tổng thống Donald Trump. Bên cạnh đó là hàng loạt vấn đề về thông tin sai lệch trên nền tảng trong vài tuần gần đây do ảnh hưởng của các cuộc biểu tình chống nạn phân biệt chủng tộc và phản đối hành vi lạm quyền của cảnh sát trên khắp nước Mỹ. Những điều này đã phơi bày lỗ hổng trong cách kiểm duyệt nội dung của Facebook.

Đến nay, đã có tới hơn 100 công ty tham gia vào phong trào tẩy chay các mạng xã hội. Ngay sau đó, cổ phiếu Facebook đã giảm 8,3% và thổi bay 56 tỷ USD vốn hóa thị trường. Kéo theo đó, tài sản cá nhân của CEO Mark Zuckerberg đã bốc hơi 7,2 tỷ USD.

Về phần mình, CEO Mark Zuckerberg đã nỗ lực giải quyết những lo ngại quảng cáo trong phiên hỏi đáp trực tuyến với nhân viên vào ngày thứ 6. Anh đã tuyên bố hàng loạt các thay đổi nhỏ đối với hoạt động quảng cáo của công ty và chính sách nội dung. Mark thậm chí còn khẳng định: “Không có bất kỳ ngoại lệ nào đối với các chính trị gia trong bất kỳ chính sách nào mà tôi vừa công bố ngày hôm nay”. Tuy nhiên những nỗ lực này dường như là chưa đủ.

Rashad Robinson, chủ tịch của nhóm dân quyền Color of Change – một trong những nhà tổ chức chiến dịch tẩy chay Facebook, cho biết: “Bài phát biểu của Zuckerberg là 11 phút lãng phí cơ hội để cam kết thay đổi”.

Tháng trước, một bài viết của ông Trump liên quan đến cuộc biểu tình chống phân biệt chủng tộc đã bị Twitter gắn cảnh báo vì vi phạm chính sách của công ty về cổ xúy bạo lực, trong khi đó, Facebook lại không có động thái gì.

Sau đó, Facebook đã vấp phải chỉ trích dữ dội từ nhân viên, chính trị gia và ngay cả các nhà khoa học được tổ chức từ thiện của Zuckerberg tài trợ.

Không bàn đến cuộc biểu tình, việc tẩy chay từ khách hàng có thể là mối đe dọa nguy hiểm đối với hoạt động kinh doanh cốt lõi của Facebook. Gần như toàn bộ doanh thu hàng năm, khoảng 70 tỷ USD trong năm ngoái của mạng xã hội này đến từ quảng cáo.

Một phần đáng kể trong số đó đến từ các thương hiệu lớn và đối tượng này càng trở nên quan trọng hơn với Facebook khi những khách hàng nhỏ hơn rút lui hoặc ngừng hoạt động vì đại dịch Covid-19.

Gã độc tài ở quốc gia Facebook

Sự việc lần này xảy ra khiến nhiều người nhớ lại việc Mark Zuckerberg từng bị so sánh là kẻ độc tài cai trị “quốc gia” lớn nhất thế giới Facebook.

Phát biểu trong bài phỏng vấn tại The Next Web ở Amsterdam, Peter Sunde – đồng sáng lập website chia sẻ dữ liệu The Pirate Bay nói rằng hiện tại đang không hề tồn tại thứ gọi là “dân chủ trực tuyến”. “Facebook là quốc gia lớn nhất thế giới và chúng ta đang có một nhà lãnh đạo độc tài là Mark Zuckerberg. Tôi không bầu cử cho anh ta. Anh ta tự đặt ra những luật lệ cho quốc gia Facebook của mình“, Sunde nói.

Làn sóng tẩy chay Facebook lần này gợi nhớ đến cuộc “nổi loạn” tương tự của các thương hiệu đặt quảng cáo trên YouTube năm 2017.

Khi đó, các công ty tuyên bố sẽ “cạch mặt” YouTube vì lo ngại thuật toán của nền tảng này đặt quảng cáo của họ cạnh những ngôn từ kích động thù địch. CEO của YouTube đã phải cam kết thay đổi để cải thiện tình hình.

Tuy có một số điểm chung nhưng theo các chuyên gia, Facebook ít chịu áp lực bên ngoài hơn cả. Lý do là vì nó được lãnh đạo bởi Zuckerberg, người không thể bị các cổ đông loại bỏ dù có chuyện gì xảy ra. Và điều đó có thể làm phức tạp thêm chiến dịch tẩy chay Facebook.

Nắm trong tay lợi thế “đáng sợ”

Để minh họa cho quan điểm của mình, Sunde trích dẫn ví dụ về việc Thủ tướng Đức Angela Merkel đã bị nghe lén trong cuộc họp với chính Zuckerberg tại Liên Hợp Quốc. Nếu các chính trị gia tỏ ra cứng rắn hơn và thực sự tin rằng họ có thể thay đổi Facebook nhưng mạng xã hội này từ chối những quy định quốc gia, liệu họ sẽ bị đóng cửa? Sunde cho rằng chúng ta đã kiểm duyệt nhiều thứ, tại sao lại không làm vậy với Facebook?

Với 2,6 tỷ người dùng, Facebook đang nắm trong tay một lợi thế “đáng sợ”. Họ thường xuyên bị chỉ trích về cách sử dụng dữ liệu người dùng, can thiệp vào chính trị, các vấn đề xã hội, và không ngăn chặn được nạn tin giả. Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh của Facebook vẫn phát triển ổn định, số người dùng tiếp tục tăng.

Trong chiến dịch tẩy chay lần này, cho đến nay, chỉ có Unilever, Verizon và nhà bán lẻ thiết bị ngoài trời REI có mặt trong top 100 nhà quảng cáo hàng đầu trên Facebook, theo dữ liệu của một công ty marketing.

Năm 2019, Unilever xếp thứ 30, chi khoảng 42,4 triệu USD cho quảng cáo trên Facebook. Trong khi đó, Verizon và REI lần lượt giữ vị trí thứ 88 và 90, mỗi công ty đã chi khoảng 23 triệu USD.

100 thương hiệu quảng cáo nhiều nhất trên Facebook năm ngoái chi tổng cộng 4,2 tỷ USD, tương đương 6% tổng doanh thu quảng cáo của nền tảng này. Đứng đầu danh sách là hàng loạt ông lớn như Home Depot, Walmart, Microsoft, AT&T và Disney.

Phần lớn số còn lại đến từ các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Theo nhận định của một chuyên gia, nếu hàng chục nghìn trong số đó, quyết định tẩy chay Facebook trong thời gian đáng kể thì mới có thể khiến Facebook lao đao thực sự.

Do chiến dịch #StopHateForProfit chỉ kêu gọi các công ty dừng quảng cáo trên Facebook trong tháng 7 nên nhiều khả năng doanh thu của Facebook sẽ bị ảnh hưởng trong thời gian đó.

Một nhà phân tích nói rằng đây chỉ là “một đốm sáng” sớm vụt tắt. Cho đến khi Zuckerberg chính thức quyết định thay đổi giới hạn về các bài viết miễn phí trên nền tảng, Facebook có thể sẽ chỉ mất đi vài khách hàng bởi còn rất nhiều thương hiệu không thực sự quan tâm đến thái độ của Facebook đến vấn đề trên hoặc đơn giản là họ không thể tồn tại mà không quảng cáo trên Facebook.

Người dùng Facebook hiện tại chấp nhận mất đi quyền riêng tư để kết nối với những người quen biết, theo dõi những thông tin họ thích và không rời mắt khỏi điện thoại. Xóa ứng dụng Facebook khỏi điện thoại tương đối đơn giản. Tuy nhiên, từ chối thứ thế giới mà chúng ta đã quen thuộc, do Mark Zuckerberg tạo ra thì khó khăn hơn rất nhiều, nhất là khi ở đó còn tràn ngập thông tin, cơ hội làm việc và những công cụ giao tiếp hơn cả thế giới thực chúng ta đang sống.

Tổng hợp

Tin liên quan: