Thụy Điển – Quốc gia đang nổi lên trong CLB quốc gia khởi nghiệp – Phần 1

252

Thường khi nói tới các quốc gia khởi nghiệp nổi tiếng trên thế giới, người ta hay nhắc tới Israel, Hoa Kỳ, Hàn Quốc,… nhưng ít ai biết được rằng Thụy Điển cũng đang dần trở thành một địa điểm hấp dẫn cho những ai mang trong mình lòng nhiệt huyết muốn khởi nghiệp.

Trong vài năm trở lại đây, Thụy Điển thường được mọi người nhắc tới nhiều hơn như là một “thiên đường” cho các startup. Chắc hẳn mọi người trong chúng ta đều biết King Digital Entertainment chính là nhà phát triển game Candy Crush Saga nổi tiếng. King Digital Entertainment là một công ty khởi nghiệp được thành lập vào năm 2003, có trụ sở tại thủ đô Stockholm của Thụy Điển. Ngoài King Digital Entertainment, một số công ty toàn cầu nổi tiếng dễ nhận biết hiện nay như H&M, Volvo, Electrolux, IKEA, Spotify, Klarna, Mojang đều được thành lập ở quốc gia Bắc Âu trên.

Nếu như Paris hoa lệ, Rome cổ kính hay London năng động là những thiên đường hút khách du lịch, thì Stockholm là đang nổi lên là một trung tâm sôi động, hấp dẫn những startup tài năng của thế giới. Thủ đô Stockholm của Thụy Điển ngày nay được ví như “Thung lũng Silicon” của châu Âu và được nhiều người biết tới với vai trò là một địa điểm lý tưởng cho các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ.

Theo báo cáo của công ty đầu tư mạo hiểm Atomico, Stockholm đang có số lượng startup tỷ đô lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Thung lũng Silicon của Mỹ. Spotify và Skype chỉ là hai trong số những công ty công nghệ khởi nghiệp thành công tại đây. Năm 2016, theo tổ chức EDCi thì thủ đô Stockholm của Thụy Điển đứng thứ 2 trong tổng số 60 thành phố đứng đầu châu Âu về công nghệ.

(Nguồn: Internet).

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), thành phố Stockholm hiện chỉ đứng sau Thung lũng Silicon của Mỹ về số lượng công ty công nghệ cao trị giá hàng tỷ USD trên đầu người được thành lập. Còn theo tạp chí Forbes thì Thụy Điển là quốc gia lý tưởng nhất cho các công ty khởi nghiệp kinh doanh.

Thụy Điển hiện đứng đầu các quốc gia phát triển về khả năng nhận thức cơ hội của người dân. Có khoảng 65% người Thụy Điển ở độ tuổi từ 18–64 tin rằng mình có cơ hội để mở một công ty tại nơi mình sinh sống, so với con số 47% số người Mỹ cùng nhóm tuổi. Cũng theo OECD thì tại Thụy Điển, cứ 1.000 người lao động thì có 20 startup, trong khi còn số này tại Mỹ là 5.

Trong các yêu tố, chính sách là yếu tố chính tạo nên thành công của quốc gia Thụy Điển trong thế giới startup nói chung.

1. Chính sách về thuế

Trước đây, Thụy Điển từng là một nền kinh tế chịu sự điều tiết chặt chẽ của chính phủ với các công ty độc quyền nhà nước chi phối toàn bộ thị trường. Vào năm 1990, Thụy Điển bắt đầu hỗ trợ các công ty mới, giúp các công ty này phần nào có thể cạnh tranh với các công ty lớn đã thành lập từ trước đó khá lâu. Các quy định cũ đã được nới lỏng và các công ty mới hoạt động hiệu quả hơn có thể dễ dàng thay thế các công ty cũ hoạt động kém hiệu quả.

Nguyên nhân của những thay đổi trên một phần là do cuộc khủng hoảng tài chính vào những năm 1990, khi tăng trưởng GDP của quốc gia Bắc Âu này suy giảm kèm theo đó là tỷ lệ thất nghiệp tăng cao. Chính phủ Thụy Điển thời điểm đó đã từng phải chấp nhận tăng mức lãi suất lên 500% để tránh làm mất giá đồng tiền. Ngoài ra, để tăng tính cạnh tranh của nền kinh tế, chính phủ Thụy Điển cũng đã ngưng điều tiết một số ngành công nghiệp như vận tải, điện, viễn thông, đường sắt và du lịch hàng không trong nội địa. Chính các cải cách này đã giúp cho việc cấp phép cho các công ty mới hoạt động và đào thải các công ty không hiệu quả ra khỏi thị trường trở nên dễ dàng.

Một Đạo luật Cạnh tranh mới năm 1993 đã được ban hành tại Thụy Điển với mục đích chính là để ngăn chặn các vụ sáp nhập lớn và tăng tính cạnh tranh trong thị trường. Chính đạo luật này đã góp phần khiến cho các công ty độc quyền trước đây khó chiếm lĩnh toàn bộ thị trường, từ đó tạo điều kiện cho nhiều công ty mới được thành lập.

Chính phủ Thụy Điển đã mạnh dạn thực hiện một ý tưởng gây rất nhiều tranh cãi vào thời điểm những năm 1990 đó là giảm thuế doanh nghiệp nhằm kích thích tinh thần khởi nghiệp. Cụ thể là những cải cách về thuế năm 1991 của Thụy Điển đã giảm thuế thu nhập doanh nghiệp từ mức 52% xuống mức 30%. Và vào thời điểm năm 2017, mức thuế này chỉ còn là 22%, thấp hơn nhiều so với mức 40% của Mỹ.

Ít người biết được rằng trước khi những cải cách năm 1990 diễn ra, chính phủ Thụy Điển đã dành cho các công ty lớn rất nhiều ưu đãi, đặc biệt là về thuế. Chính các cải cách về thuế đã làm cho sân chơi kinh doanh tại quốc gia này cân bằng một cách đáng kể. Vào những năm 2000, Thụy Điển tiếp tục có một số cải cách về thuế trong đó loại bỏ thuế thừa kế và một thuế áp đặt lên người giàu có nhằm khuyến khích họ tái đầu tư.

Các nghiên cứu đều chỉ ra rằng mức chi tiêu của chính phủ trên đầu người cao thường dẫn tới việc số lượng startups trên người lao động có xu hướng ngày càng thấp. Một lý do giải thích cho hiện tượng này là do thuế thu nhập làm giảm lợi nhuận mong đợi của công ty cũng như động lực để họ mở ra các công ty mới.

(Nguồn: Internet).

2. Chính sách an sinh xã hội

Thành tích startup đáng nể của Thụy Điển cũng một phần nhờ vào những phúc lợi an sinh xã hội của quốc gia này. Ở Thụy Điển, các sinh viên được miễn hoàn toàn tiền học đại học và thậm chí có thể vay thêm tiền để trang trải sinh hoạt phí. Do đó bất kỳ người dân nào ở quốc gia này cũng đều có khả năng học đại học. Hơn nữa, chăm sóc sức khỏe cũng hoàn toàn miễn phí và nuôi dạy trẻ em được trợ cấp rất nhiều. Chính những điều này đã khiến cho người dân Thụy Điển cảm thấy rằng dù cho họ có thực hiện những hoạt động kinh doanh có tính rủi ro cao thì những nhu cầu thiết yếu của bản thân vẫn được đảm bảo.

3. Chính sách giáo dục

Một nguyên nhân nữa giải thích cho sự thành công của Thụy Điển đó là sự đa dạng về văn hóa xuất phát từ làn sóng nhập cư ồ ạt vào quốc gia này trong những thập niên gần đây. Hầu hết tất cả các trường đại học ở quốc gia này đều có sự pha trộn của các sinh viên đến từ nhiều nơi khác nhau trên thế giới. Chính sự đa dạng này đã càng thúc đẩy việc trao đổi những ý tưởng mới lạ, góp phần tìm ra được những giải pháp tốt hơn cho một vấn đề nào đó. Rất nhiều trường đại học tại Thụy Điển có chính sách đẩy mạnh thu hút lượng sinh viên quốc tế theo học, đồng thời với đó là việc tạo mọi điều kiện và cơ chế cho những ý tưởng kinh doanh “vĩ đại” được “thai nghén” ngay trong những ngôi trường đó.

Ngoài ra, tại Thụy Điển, khả năng sáng tạo rất được quan tâm giảng dạy ngay từ cấp bậc tiểu học; tư duy sáng tạo được nuôi dưỡng từ tự do biểu hiện, thử nghiệm, tự do thất bại rồi lại thử nghiệm tiếp; giáo dục ở mọi cấp đều khuyến khích tư duy tìm tòi, hợp tác, chia sẻ thông tin và phát biểu ý kiến.

4. Một số chính sách khác tạo nên khác biệt trong sự thành công của Thụy Điển trong hỗ trợ các startup thuộc lĩnh vực công nghệ

Đầu những năm 1990, quốc gia này còn cho phép người dân mua máy vi tính với giá ưu đãi. Cụ thể là vào thời điểm đó, chính phủ Thụy Điển đã đưa ra các ưu đãi về thuế đối với các công ty với điều kiện những máy tính này phải được trao cho tất cả mọi người, từ những người quản lý cho đến những nhân viên làm công tác vệ sinh phòng ốc. Sebastian Siemiatkowski, người sáng lập và cũng là CEO của công ty startup thương mại nổi tiếng Klarna hiện nay cho rằng đây là chính sách có tầm nhìn như là một lý do giải thích cho việc ông có thể biết cách coding từ khi mới lên 10 tuổi. Hiện tại Klarna có giá trị ước tính khoảng 2,5 tỷ USD.

Thụy Điển hiện cũng là quốc gia có khoản đầu tư rất lớn vào dịch vụ Internet tốc độ cao. Tốc độ truy cập Internet trung bình của Thụy Điển chỉ thua kém quốc gia láng giềng Na Uy và Hàn Quốc tại khu vực châu Á. Trong gần 20 năm vừa qua, Thụy Điển luôn nằm trong danh sách các quốc gia có tốc độ Internet nhanh nhất trên thế giới. Chính điều này đã góp công rất lớn trong việc đưa người dân Thụy Điển trở thành những người tiêu dùng thông thạo về kỹ thuật số cũng như sản sinh ra được một đội ngũ đông đảo những kỹ sư, lập trình viên ưu tú. Tỷ lệ sử dụng Internet hiện tại của Thụy Điển là khoảng 95%.

Mục tiêu của quốc gia này là đến năm 2020 sẽ có thể cung cấp cho 90% tất cả các hộ gia đình trong nước truy cập vào băng thông rộng với tốc độ 100Mb/s (vào thời điểm hiện nay đã có 60% số người thuộc quốc gia này có thể sử dụng mạng Internet với tốc độ trên).

Thụy Điển hiện xếp thứ 5 về mức độ sẵn có về công nghệ trong Báo cáo Cạnh tranh Toàn cầu năm 2017 (The Global Competitiveness Report 2017). Nguồn: www.mastersportal.com.

Thụy Điển hiện vẫn là quốc gia duy nhất trên thế giới có chính sách trong đó cho phép các nhân viên có thể nghỉ việc trong nửa năm để thực hiện các ý tưởng startup. Từ cuối những năm 1990, các nhân viên tại Thụy Điển được chính phủ trao cho một quyền lợi mà không nhân viên quốc gia nào khác trên thế giới có đó là “tjänstledighet,” theo đó, họ có thể nghỉ việc trong vòng 6 tháng để mở một công ty khởi nghiệp cho riêng mình.

Một trong những mô hình startup thành công nhờ bộ luật này đó chính là Spotify. Được thành lập từ năm 2006, hiện Spotify đã thực hiện cổ phần hóa từ năm 2018 và niêm yết trên sàn chứng khoán New York Exchange với giá trị vốn hóa lên tới 24,5 tỷ USD. Một số công ty khác được hưởng lợi từ chính sách này đó là Skype (được Microsoft mua lại vào năm 2011 với giá 8,5 tỷ USD) và Mojang (công ty đã làm ra game Minecraft, và cũng được Microsoft mua lại với giá 2,5 tỷ USD vào năm 2014). Mặc dù một nhân viên chính thức nào đã làm việc ít nhất 6 tháng tại công ty đều có quyền nghỉ 6 tháng để khởi nghiệp nhưng công ty cũng có thể từ chối đề nghị của nhân viên đó nếu họ nắm giữ vai trò quá quan trọng trong công ty và ý tưởng startup của họ trùng lặp với ý tưởng của công ty mà họ đang làm.

Ryan Vũ

Phần 2: Bài học Thụy Điển – Quốc gia đang nổi lên là một thành viên tích cực trong câu lạc bộ các quốc gia khởi nghiệp

Phần 3: Một số phát ngôn đáng chú ý về tình hình khởi nghiệp tại Thụy Điển

Tin liên quan:
  • 20
    Shares