Không như nhiều người nghĩ, lập trình là một kỹ năng không hề phức tạp, đơn giản đó là việc logic các công việc mà con người muốn máy móc thực hiện. Đây là một kỹ năng rất quan trọng trong cuộc sống để con người có thể sắp xếp được những khối lượng công việc khổng lồ thường ngày.

Ví dụ, khi nấu bếp, bạn sẽ phải biết cần những nguyên liệu gì, thứ tự sử dụng chúng như thế nào, hàm lượng bao nhiêu, thời gian cần thiết là bao lâu. Tương tự như vậy khi lập trình bạn sẽ phải biết được các đối tượng lập trình (được gọi là biến số), thứ tự thực hiện như thế nào, mối quan hệ ra sao, thời gian thực hiện là bao lâu. Thông thường, những người có tư duy lập trình tốt thì việc giải quyết các vấn đề của họ cũng rất logic.

Trẻ em các nước phát triển được học và làm quen với ngôn ngữ lập trình từ rất sớm. Bắt đầu từ khi đi học cấp 1 các bạn đã được làm quen với ngôn ngữ lập trình để làm những sản phẩm đơn giản như thiệp tặng cha mẹ, bài giảng điện tử, các trò chơi đơn giản,… Các doanh nghiệp và các trường đại học lớn đều đưa ra những ngôn ngữ lập trình thân thiện để trẻ em có thể dễ dàng tiếp cận và sử dụng. Một số ngôn ngữ lập trình thông dụng dành cho các bạn nhỏ có thể kể đến như Logo, Scratch, Blockly hay các ngôn ngữ biến thể từ các ngôn ngữ cơ bản này.

Giới thiệu một số ngôn ngữ lập trình cơ bản cho trẻ em

Logo

Logo, được tạo ra vào năm 1967, nhằm phát triển tư duy lập trình cho trẻ. Ngôn ngữ này có thể dùng để diễn đạt rất nhiều khái niệm của lập trình như sử dụng biến, vòng lặp,… Bằng cách sử dụng môi trường đồ họa “turtle graphics” (đồ họa kiểu con rùa), nó dễ dàng cho trẻ tiếp cận với phong cách suy nghĩ của máy tính một cách dễ dàng.

MicroWorlds và MicroWorlds EX là các phần mềm về lập trình bằng ngôn ngữ Logo, với robot thì có một phiên bản biến thể là LCSI (Logo Computer Systems International). Các bạn nhỏ có thể dễ dàng lập trình các đối tượng ảnh di chuyển. Tuy nhiên giao diện và cách thức phần mềm này khá cũ không phù hợp với trẻ trong thời đại web và di động ngày nay.

Scratch

Là phần mềm lập trình kéo thả nổi tiếng của một phòng lab tại đại học MIT. Mục tiêu của nó là để xây dựng trò chơi và kể chuyện bằng hình ảnh cho các bạn nhỏ. Phần mềm này được ứng dụng rất rộng trong các trường học. Tại Việt Nam phần lớn các trường quốc tế đều có chương trình sử dụng phần mềm này.

Phần mềm Scratch có phiên bản trên web rất tiện cho các bạn nhỏ sử dụng máy tính bảng để lập trình. Hiện nay scratch đang chuẩn bị đưa ra phiên bản 3.0 và đang trong giai đoạn dùng thử. Phiên bản mới sẽ mở ra việc tích hợp với các thiết bị điện tử, robot và lập trình online hoàn toàn.

Trang web https://scratch.mit.edu/ có rất nhiều dự án mẫu hay được chia sẻ; giao diện web giúp các bạn có thể lập trình và thử nghiệm ngay lập tức kết quả. Với các sản phẩm tự làm của mình, các bạn nhỏ có thể chia sẻ cho cả thế giới hay gửi tặng người thân,…

Wedo là một bộ sản phẩm của hãng Lego, sử dụng phần mềm Scratch để lập trình và là một cách hữu ích để các bạn nhỏ đã quen với ngôn ngữ Scratch. Các bạn có thể lập trình các miếng ghép lego chuyển động thông minh kết hợp các cảm biến khoảng cách, chạm, dò đường để tạo ra các chú robot. Bộ sản phẩm này được bán khá nhiều tại Việt Nam tuy nhiên giá rất đắt, một bộ cơ bản giá khoảng 8 triệu đồng.

S4A (Scratch for Arduino) Một phiên bản dùng Scratch để lập trình các mạch điện tử Arduino dành cho các bạn cấp 2-3, hay đại học để làm sản phẩm điện tử thông minh. Dùng S4A các bạn nhỏ cấp 1 cũng có thể làm các sản phẩm tự động hóa một các dễ dàng qua các khối lập trình của Scratch.

Tuy nhiên có một điểm yếu là máy tính muốn dùng phải cắm vào mạch Arduino, thông tin điều khiển sẽ được lập trình trên máy tính và giao tiếp qua cổng COM để điều khiển xuống robot. Đây là giới hạn mà phần mềm S4A không được quá phổ biến.

MIT App Inventor dành cho Android là một ứng dụng web nguồn mở ban đầu được cung cấp bởi Google và hiện tại được duy trì bởi Viện Công nghệ Massachusetts (MIT).

Các bạn nhỏ sẽ dùng các ngôn ngữ khối để kéo các chức năng trên điện thoại, những chức năng này đã được xây dựng các thư viện để lập trình. Các bạn nhỏ có thể dễ dàng tự mình xây dựng một ứng dụng trên điện thoại thông minh theo mong muốn hoặc tự thiết kế một trò chơi. Một số nhóm cũng tích hợp các thư viện để tương tác với một số robot nhất định, qua đó các bạn có thể làm những ứng dụng điều khiển robot từ điện thoại Android.

Một số cộng đồng học online

Ngoài những phần mềm học lập trình, trên mạng có nhiều cộng đồng những trang web học online giúp các bạn nhỏ và phụ huynh tiếp cận kiến thức trên một cách dễ dàng.

ScratchED là trang web dành cho giáo viên muốn học về phần mềm Scratch. Đây là nơi chia sẻ các tài liệu dạy Scratch, các câu hỏi, ví dụ hay. Phụ huynh có thể lấy tài liệu về từ đây để sử dụng học với con. Đây là cộng đồng được xây dựng và phát triển bởi harvard.edu, nhằm giúp mọi người dễ dàng tìm được các tài liệu và sự giúp đỡ từ cộng đồng nếu muốn bắt đầu.

Trang web Code.org là một trang rất nổi tiếng trên thế giới về những khóa học chỉ trong 1 giờ (HoC – Hour of code) cho các bạn nhỏ lần đầu tiên tiếp cận với máy tính. Ngoài ra trên trang web này còn có rất nhiều khóa học phát triển để truyền cảm hứng. Các bạn nhỏ có thể lập trình từ 10-20 kỹ năng cho nhân vật hoạt hình mà mình yêu thích sau đó sẽ nhận được một chứng chỉ HoC từ Code.org. Trước khi học lập trình robot các bạn nên học trước ở Code.org để nắm được những khái niệm, kiến thức cơ bản, trợ giúp cho quá trình học sau này.

Kênh Youtube – UMI Kids Maker là blog được xây dựng bởi các bạn trẻ tại UMI – Maker Hanoi, hướng tới mục tiêu hỗ trợ các bạn nhỏ Việt Nam tiếp cận các công nghệ và robotic. UMI Kids Maker cung cấp các kiến thức cơ bản về điện tử robot và lập trình qua các video ngắn. Các bạn nhỏ có thể tìm hiểu và tự học ở nhà thông qua các video này.

Các bạn nhỏ cấp 1 có rất nhiều cơ hội để bắt đầu học và làm về robot ngay từ bây giờ khi công nghệ phát triển và các công cụ hỗ trợ sẵn có và rất tiện dụng. Bên cạnh đó, thông qua các chương trình này, các bạn cũng sẽ được rèn luyện tư duy logic và kiến thức thưởng thức về công nghệ xung quanh.

Tài liệu tham khảo:

http://scratched.gse.harvard.edu

https://scratch.mit.edu/

Lê Ngọc Tuấn – Ban Công nghệ FPT

Tin liên quan:
  • 31
    Shares