Robot có thể giúp con người chống lại sự cô đơn như thế nào?

73

Bộ phim “Robot và Frank” đã vẽ ra một viễn cảnh tương lai gần, nơi robot có thể làm mọi công việc của con người. Trong đó, nhân vật chính là một người đàn ông cao tuổi sở hữu một con “robot quản gia”- thứ hỗ trợ ông trong cuộc sống một mình. Con robot này có thể làm mọi việc, từ nấu nướng, dọn dẹp, tới giao tiếp xã hội…

Thế giới trong tương lai hoàn toàn có thể giống như bộ phim khoa học viễn tưởng này. Bởi lẽ ngày càng có nhiều người cao tuổi cần được chăm sóc, và phần lớn các nhà nghiên cứu cho rằng robot có thể làm được việc này. Tuy nhiên, dù robot có khả năng chăm sóc, hay thậm chí là tương tác xã hội, một số người vẫn hoài nghi rằng liệu đây có phải giải pháp đúng đắn cho vấn đề này?

Một khảo sát gần đây cho thấy, trong khi có 68% số người được khảo sát đồng ý rằng robot có ích vì chúng có thể hỗ trợ con người, chỉ có 26% cho rằng họ sẽ cảm thấy thoải mái khi có robot chăm sóc, bầu bạn với họ. Những bình luận trên các phương tiện truyền thông cũng bày tỏ lo lắng tương tự, thậm chí một số còn tin rằng robot sẽ không thể thể hiện sự đồng cảm hay vị tha giống như những nhân viên điều dưỡng.

Sự cô đơn và cô lập vẫn luôn một vấn đề lớn trong bộ phận người cao tuổi, thậm chí còn liên quan tới sự suy giảm nhận thức và gia tăng tỷ lệ tử vong. Với lượng người cao tuổi ngày một tăng, nhiều người lo lắng rằng sự cô đơn sẽ trở nên ngày một nghiêm trọng, đặc biệt là khi không phải ai cũng có được sự chăm sóc từ gia đình hay nhân viên điều dưỡng.

Ảnh: Reuters.

Bỏ qua những quan ngại trên, những nghiên cứu ban đầu đã chỉ ra rằng các robot xã hội được huấn luyện có thể chăm sóc, tương tác và giao tiếp với con người. Phần lớn những nhà robot học đều tán thành việc sử dụng công nghệ robot trên một quy mô lớn hơn và tin tưởng rằng nó có thể giúp giảm sự cô đơn, cũng như tăng tính độc lập cho những bệnh nhân cao tuổi. Chính phủ Nhật Bản còn ủng hộ việc sử dụng robot trong những viện dưỡng lão nhằm giải quyết tình trạng già hóa dân số. Ngoài ra, còn có rất nhiều ý kiến về việc phải cân bằng lợi ích với chuẩn mực đạo đức xã hội.

A mobile robotic telepresence system.
Ảnh: Dmitry Suvorov/ Wikimedia Commons, CC BY-NC-SA.

Hệ thống robot di động cảm ứng (mobile robotic telepresence – MRT) là một loại robot xã hội đã được chứng minh là có thể mang lại các tương tác xã hội mang tính tích cực với các bệnh nhân cao tuổi. MRT về cơ bản là những màn hình hiển thị video, được thiết kế cao ngang đầu người, có khả năng di chuyển bằng bánh xe và có thể điều khiển từ xa với một ứng dụng điện thoại đơn giản. Robot này cho phép gia đình, họ hàng và các nhân viên công tác xã hội có thể “tới thăm” những người cao tuổi thường xuyên hơn, kể cả khi họ sống ở vùng nông thôn hay các khu vực xa xôi hẻo lánh. Bệnh nhân sẽ không cần phải tự vận hành thiết bị và họ có thể thoải mái trò chuyện với nhân viên xã hội hay gia đình của họ.

Việc giao tiếp sẽ vẫn xảy ra thông qua màn hình máy tính, nhưng sự hiện diện của robot giống như có tương tác trực tiếp. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, các bệnh nhân, đặc biệt là những người cô đơn, có những phản ứng tích cực hơn khi nói chuyện thông qua MRT so với qua việc gọi video hay qua hình đại diện trên máy tính. Tuy vậy, MRT vẫn cần phải được vận hành bởi con người, vì vậy thời gian người cao tuổi có thể giao tiếp mỗi ngày vẫn còn bị hạn chế.

Các điều dưỡng của tương lai?

Để giải quyết vấn đề nêu trên, các robot bầu bạn đang dần được lập trình với một hệ thống trí thông minh nhân tạo (AI – artificial intelligence), từ đó có thể tự tương tác với con người. Các robot Aibo và Paro của Nhật Bản, cũng như MiRo của Anh là các robot thú nuôi đã ứng dụng AI như đã nêu. Một số robot khác được thiết kế trông giống con người như Care-O-bot và Pepper, thì có khả năng thực hiện các thao tác chăm sóc phức tạp và toàn diện hơn.

Mặc dù các robot “thú nuôi” khá hạn chế về mặt tương tác, chúng lại mang lại hiệu quả ngang bằng hay thậm chí cao hơn các thú nuôi thật trong việc giúp những người cao tuổi trong viện dưỡng lão cảm thấy bớt cô đơn hơn. Ở một viện dưỡng lão tại Anh, việc sử dụng những chú chó robot đã mang lại sự thoải mái và vui vẻ cho mọi người.

Humanoid robots like Pepper can provide more complex care to seniors.
Ảnh: MikeDotta/ Shutterstock.

Mặt khác, robot dạng người đã tiến bộ tới mức có thể thực hiện các thao tác chăm sóc người cao tuổi cần thiết. Những con robot này có thể lấy đồ và di chuyển một cách độc lập, cũng như có thể tương tác vô cùng tự nhiên (bằng cách sử dụng ngôn ngữ cơ thể với các cử động tay).

Những thiết kế tiến bộ hơn được tích hợp thêm khả năng cảm biến hay các tiện ích khác như màn hình cảm ứng. Việc sử dụng màn hình cảm ứng tuy vậy lại khá phức tạp đối với người cao tuổi, họ thích sử dụng giọng nói để điều kiển robot rồi đọc những phản hồi của chúng trên màn hình. Tuy nhiên, với những người bị suy giảm thị lực hay thính lực do tuổi tác, màn hình cảm ứng lại là một chức năng tối quan trọng.

Robot dạng người vẫn còn đang trong quá trình phát triển, do vậy, khả năng của chúng vẫn còn tương đối hạn chế. Đa số những nghiên cứu về robot dạng người chỉ tập trung đánh giá hoạt động của robot, chứ không cân nhắc những ảnh hưởng về mặt xã hội của chúng.

Mặc dù việc nghiên cứu về robot xã hội vẫn còn ở những giai đoạn đầu, chúng ta có thể khẳng định rằng nó sẽ giải quyết các hệ quả của sự già hóa dân số, và thậm chí là giảm sự cô lập và cô đơn trong xã hội. Ở thời điểm hiện tại, robot vẫn không thể chăm sóc và tương tác với người cao tuổi hiệu quả như con người, nhưng chúng sẽ sớm thu hẹp khoảng cách, với sự phát triển liên tục của công nghệ hiện nay.

Tuy nhiên, trước khi có thể tích hợp robot xã hội vào các viện dưỡng lão, các nhà nghiên cứu và cung cấp dịch vụ cần phải làm giảm sự quan ngại của xã hội, cũng như làm rõ rằng robot được thiết kể để hỗ trợ các nhân viên xã hội, chứ không phải để thay thế họ. Chừng nào con người còn nắm toàn quyền kiểm soát, robot hoàn toàn có thể là tương lai của việc chăm sóc và hỗ trợ người cao tuổi.

Theo Alessandro Di Nuovo

Tin liên quan:
  • 22
    Shares