Các chi nhánh của chuỗi siêu thị Co-op tại phía Nam nước Anh hiện đang sử dụng công nghệ theo dõi để phát hiện khả năng ăn cắp.

Nhiều chi nhánh của chuỗi siêu thị Co-op tại phía Nam nước Anh đang sử dụng các camera nhận diện trên thời gian thực để quét khách hàng khi họ vào mua sắm.

Hiện đã có tổng cộng 18 cửa hàng sử dụng công nghệ này nhằm giảm bớt hành vi ăn trộm và đối xử tệ với nhân viên. Sau quá trình thử nghiệm, dự kiến sẽ có thêm cửa hàng thuộc chuỗi ứng dụng các hệ thống này.

Đã có rất nhiều tranh cãi xoay quanh việc cảnh sát sử dụng công nghệ nhận diện, và thậm chí tòa án cũng đã ban hành lệnh cấm một số ứng dụng của công nghệ này. Tuy nhiên, các hệ thống nhận diện lại đang len lỏi vào các lĩnh vực công, với quy mô áp dụng khó có thể xác định.

Trong vòng 18 tháng trở lại đây, Co-op đã lặng lẽ thử nghiệm công nghệ nhân diện tại các cửa hàng của mình: chỉ dán thông báo tại các cửa hàng có ứng dụng các hệ thống này, chứ không hề đưa ra bất cứ thông cáo công khai nào tới khách hàng. Nhiều người cũng đã tỏ ra nghi hoặc trước hành động này của Co-op, bởi lẽ họ lo rằng điều này có thể vi phạm tới các điều luật an toàn dữ liệu, và cảnh sát có thể truy cập vào các hệ thống tư này.

Công nghệ mà Co-op hiện đang sử dụng tới từ Facewatch, một startup có trụ sở tại thủ đô London. Cụ thể, cứ mỗi khi khách hàng bước vào một trong số 18 cửa hàng thử nghiệm, thì sẽ có camera nhận diện quét mặt của họ. Những hình ảnh CCTV này sau đó sẽ được chuyển thành các dữ liệu dạng số, rồi so sánh với một danh sách theo dõi ‘nghi phạm’ xem có ai thuộc danh sách hay không. Nếu có, nhân viên cửa hàng sẽ nhận được thông báo qua smartphone.

Hệ thống sẽ lập tức cảnh báo các nhân viên khi cửa hàng xuất hiện người có lịch sử ăn cắp, ăn trộm, hoặc từng có hành vi phản xã hội,” Gareth Lewis, giám đốc phòng ngừa tổn thất của Co-op khu vực miền Nam chia sẻ trong một bài viết trên blog. Bài blog cũng chia sẻ rằng thử nghiệm cho kết quả “thành công”, và hiện được triển khai tại các cửa hàng có tỷ lệ phạm tôi cao, đồng thời cũng là lần duy nhất một đại diện của Co-op công khai nhắc tới công nghệ này.

Danh sách theo dõi của Co-op sẽ được quyết định bởi chính nhân viên cửa hàng, dựa trên hành vi của khách hàng. Theo một đại diện của hãng, danh sách này “hạn chế và nhắm theo đối tượng”, còn công nghệ nhận diện thì chỉ được dùng để “xác định khi có đối tượng đã tái phạm nhiều lần xuất hiện trong cửa hàng.”

Hệ thống của chúng tôi chỉ sử dụng hình ảnh của các đối tượng đã vi phạm nhiều lần tại Co-op hoặc bị cấm vào cửa hàng,” vị đại diện chia sẻ. “Việc sử dụng công nghệ có hạn chế đã giúp đảm bảo hơn sự an toàn của các nhân viên.”

Theo Co-op khu vực miền Nam, chỉ trong năm nay, tỷ lệ tấn công và xúc phạm nhân viên cửa hàng đã tăng tới 80 phần trăm, mà nguyên nhân “số một” là do nhân viên ngăn chặn hành vi lấy cắp. “Hệ thống sẽ giúp các nhân viên có thời gian để hành động một cách đúng đắn, ví dụ như yêu cầu đối tượng lịch sự rời khỏi, hoặc báo lên cảnh sát nếu đối tượng đã bị cấm trước đó,” anh chia sẻ. Co-op cũng không có dự định áp dụng công nghệ này tại mọi cửa hàng ở khu vực miền Nam.

Theo một video quảng bá Facewatch được đăng tải vào hồi tháng 10, công nghệ nhân diện này đã được ứng dụng tại các cửa hàng trong thành phố trong 18 tháng, đồng thời giúp “ngăn chặn hơn 3.000 vụ trộm.” Cũng trong video, CEO của Facewatch là Nick Fisher đã khẳng định rằng, Co-op có “danh sách theo dõi chuẩn xác nhất Vương Quốc Anh.”

Hệ thống Facewatch không hề lưu trữ hoặc bổ sung dữ liệu gương mặt của khách hàng vào một hệ thống dữ liệu trung tâm, mà thay vào đó hợp nhất các danh sách theo dõi của những công ty đối tác. Theo Facewatch, các “đối tượng bị theo dõi” thường là các cá nhân “bị nghi ngờ chính đáng” về các hành vi vi phạm, từng bị phát hiện bởi CCTV hoặc nhân viên. Kể cả khi các đối tượng này không bị kết án hoặc phạt, họ sẽ vẫn bị đánh dấu và lưu trữ dữ liệu trong vòng 2 năm.

Sau đó, dữ liệu này sẽ được lưu lại và chia sẻ một phần với các nhà bán lẻ khác để tạo ra một danh sách theo dõi lớn, hỗ trợ cho tất cả mọi người,” đại diện của Facewatch nói. Website của công ty cũng khẳng định rằng đây là “danh sách theo dõi nhận diện duy nhất được chia sẻ toàn quốc,” hoạt động trên cơ chế kết hợp nhiều hệ thống nhận diện tư nhân vào với nhau. Được biết, sau quá trình thử nghiệm tại Co-op miền Nam, Facewatch đã bắt đầu triển khai thử nghiệm hệ thống tại một khu vực khác của Co-op.

Tuy Facewatch từ chối chia sẻ danh sách khách hàng vì lí do bảo mật, trang web của startup này lại liêt kệ một số kết quả thử nghiệm ở các trạm xăng và cửa hàng bán lẻ khác tại Anh. Hồi vào năm ngoái, công nghệ này cũng từng được áp dụng tại nhà tù Humber, cũng như một số trạm cảnh sát và điểm bán lẻ ở Brazil. Công nghệ Facewatch sẽ được áp dụng tại 550 cửa hàng xuyên suốt London, và điều này có nghĩa là rất nhiều người sẽ bị nhận diện gương mặt. Theo các nhà sáng lập công ty, vào hồi tháng 12 năm 2018, nó cũng đã thu thập được 2,75 triệu gương mặt ở Brazil, đồng thời giảm tỷ lệ ăn trộm trung bình khoảng 70 phần trăm.

Tuy nhiên, nhiều nhà làm luật và cá nhân ủng hộ quyền tự do lại tỏ ra e ngại trước quy mô áp dụng của các hệ thống nhận diện tư nhân này.

Cứ bước vào một cửa hàng Co-op là lại phải quét nhận diện… điều này sẽ làm nhiều người không muốn vào cửa hàng, đặc biệt là trong thời buổi đại dịch,” Edin Omanovic, một đại diện của tổ chức phi chính phủ về bảo mật Privacy International chia sẻ. Tổ chức này cũng từng gửi khiếu nại lên Co-op, các nhà làm luật và các cơ quan liên quan về việc sử dụng công nghệ này. Ngoài ra, đồng nghiệp của Edin là Ioannis Kouvakas cũng bày tỏ mối lo về mặt pháp lý của công nghệ này.

Nó không cần thiết và rất mất cân bằng,” anh nói.

Cả Facewatch và Co-op đều khẳng định, việc áp dụng công nghệ nhận diện là có mục đích tốt và phù hợp với các điều luật bảo vệ dữ liệu. Cụ thể, công nghệ nhận diện đã giúp họ giảm thiểu thiệt hại từ các hành vi ăn cắp cũng như đảm bảo sự an toàn cho nhân viên.

Tuy nhiên, Kouvakas vẫn giữ vững quan điểm của mình, anh nói: “Sử dụng một công nghệ mang tính xâm phạm cao để nhận diện gương mặt những người không nhận thức được hoàn toàn hậu quả của hành động này, mà không cho phép họ lựa chọn khi đã có các kiến thức cần thiết, là không thể chấp nhận.”

Đây cũng không phải lần đầu tiên công nghệ của Facewatch bị nghi vấn. Nhiều chuyên gia pháp lý khác cũng đã đặt ra câu hỏi rằng, liệu mục tiêu ‘vì cộng đồng’ có là đủ để áp dụng công nghệ nhận diện này. Được biết, cơ quan bảo vệ dữ liệu Anh Quốc là ICO, đã khẳng định rằng, các doanh nghiệp phải có bằng chứng cho thấy, việc sử dụng các hệ thống này là có căn cứ pháp lý.

Nhiều người ủng hộ cảnh sát sử dụng công nghệ nhận diện để bắt tội phạm, song chỉ số ít mới ủng hộ việc sử dụng công nghệ này ở phạm trù tư,” một phát ngôn viên của ICO chia sẻ. Hiện tại, ICO đang điều tra việc sử dụng công nghệ nhận diện ở lĩnh vực tư, và dự kiến sẽ công khai kết quả điều tra vào đầu năm sau.

Quá trình điều tra sẽ đánh giá mức độ tuân thủ của một số công ty tư đã hoặc đang sử dụng công nghệ nhận diện. Và Facewatch là một trong những công ty này,” vị phát ngôn viên nói.

Điều tra của ICO cũng sẽ xem xét mức độ liên quan của cảnh sát tới việc ứng dụng công nghệ nhận diện. Đây là một phản hồi trực tiếp trước các nghi vấn về việc các cơ quan, chính quyền, có thể truy cập được dữ liệu của những hệ thống theo dõi tư nhân.

Tại Mỹ, chuông thông minh Ring của Amazon với khả năng theo dõi chuyển động và nhận diện gương mặt, đã được sử dụng để cung cấp thông tin cho cảnh sát trong một số trường hợp cụ thể. Trong khi đó, cảnh sát London từng phải xin lỗi vì đã chia sẻ hình ảnh của 7 cá nhân cho một hệ thống nhận diễn gây tranh cãi ở Kings Cross vào hồi tháng 10 năm ngoái.

Co-op và Facewatch đều khẳng định rằng, họ hoàn toàn không chia sẻ dữ liệu tới phía cảnh sát. “Mọi dữ liệu gương mặt đều không được chia sẻ với phía cảnh sát hay bất cứ cơ quan nào và ngược lại,” đại diện của Co-op nói.

Tuy nhiên, trong quá khứ, Facewatch từng bày tỏ muốn xây dựng quan hệ với bộ máy cảnh sát tại nước Anh.

Việc sử dụng công nghệ nhận diện sẽ tiếp tục tăng trong tương lai. Song song với đó là sự phát triển và giảm giá thành của các công nghệ camera và cloud liên quan.

Theo các nhóm quyền lợi, sự phát triển này phải song hành với độ minh bạch và các chính sách tương ứng. “Các không gian công cộng sẽ ngập tràn các hệ thống theo dõi. Do đó, nếu cảnh sát có thể truy cập vào một hoặc nhiều các hệ thống này, thì ta dường như sẽ không thể bước đi dọc phố, đi mua sắm, hay đi uống café mà không bị chính quyền quan sát nữa,” Omanovic khẳng định.

Theo Wired

Tin liên quan: