Tiêu chuẩn áp dụng cho doanh nghiệp trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0

601

Với ý tưởng, nếu mỗi thực thể trong thế giới thực được đồng bộ lên không gian ảo, thay vì điều hành ngoài đời thực, chúng ta có thể điều hành doanh nghiệp, hay xã hội trên không gian ảo. Đây có thể coi là nội dung chủ yếu của cách mạng công nghiệp lần 4 (CMCN 4.0) mà chúng ta đang trải qua.

Hẳn không ít người từng chơi game liên quan đến điều hành như game đá bóng, bạn phải điều hành cả một đội bóng bao gồm mua sắm cầu thủ, đào tạo, áp dụng chiến thuật, quản lý tài chính… Phức tạp hơn là các game điều hành cả một thành phố hoặc một quốc gia với tất cả các mặt về kinh tế, quy hoạch, quân sự… Tuy vậy, việc điều hành một hệ thống trên game, cho dù là đội bóng, công ty hay quốc gia, là không khó. Sở dĩ có thể điều hành trơn tru cả một hệ thống phức tạp trên môi trường game bởi vì bạn đã được cung cấp thông tin một cách thông suốt tất cả các đối tượng trong phạm vi quản lý của mình.

Với ý tưởng, nếu mỗi thực thể trong thế giới thực được đồng bộ lên không gian ảo, thay vì điều hành ngoài đời thực, chúng ta có thể điều hành doanh nghiệp, hay xã hội trên không gian ảo. Trong môi trường ảo-hóa-thế-giới-thực đó, các đối tượng có thể tự điều chỉnh cho phù hợp với môi trường, hoàn cảnh xung quanh. Người đóng vai trò quản lý cần có cái nhìn bao quát để điều phối nguồn lực tổng thể, không để phát sinh chỗ thừa, chỗ thiếu. Đây có thể coi là nội dung chủ yếu của cách mạng công nghiệp lần 4 (CMCN 4.0) mà chúng ta đang trải qua.

Industry 4.0 là gì?

Môi trường Industry 4.0

Thuật ngữ “Industry 4.0” bắt nguồn từ một dự án trong chiến lược công nghệ cao của Chính phủ Đức. Industry 4.0 là mô hình tiêu chuẩn cho doanh nghiệp trong thời đại CMCN lần 4, quy định cách thức tổ chức, vận hành, giao tiếp với các đối tượng khác nhằm nâng cao khả năng thích ứng của doanh nghiệp trong bối cảnh công nghệ tiến bộ và phát triển như vũ bão hiện nay.

Việc ứng dụng ngày càng nhiều các tiến bộ trong công nghệ thông tin và truyền thông vào sản xuất, dần dần xóa nhòa ranh giới giữa thế giới vật lý và thế giới ảo. Hệ thống liên-kết-ảo-vật-lý là mạng lưới liên kết các thực thể với bản sao của nó trên thế giới mạng, khiến các thực thể có thể trao đổi, tác động đến nhau.

Industry 4.0 là xu hướng ứng dụng tự động hóa và trao đổi dữ liệu trong công nghệ sản xuất. Nó bao gồm các hệ thống liên-kết-ảo-vật-lý, các thiết bị thông minh có khả năng kết nối và điện toán mạng. Công nghiệp 4.0 tạo ra cái gọi là “nhà máy thông minh”. Trong các nhà máy thông minh có cấu trúc kiểu mô-đun, các hệ thống liên-kết-ảo-vật-lý giám sát các quá trình vật lý, tạo ra một bản sao ảo của thế giới vật lý và đưa ra các quyết định. Qua Internet of Things (IoT), các hệ thống liên-kết-ảo-vật-lý truyền thông và hợp tác với nhau và với con người trong thời gian thực. Và thông qua Internet of Services, các dịch vụ nội bộ – ngoại bộ và giữa các bên tham gia chuỗi giá trị, được cung cấp và sử dụng.

Các cải tiến doanh nghiệp cần tiến hành theo mô hình Industry 4.0

Các năng lực mà doanh nghiệp cần hoàn thiện trong Industry 4.0 (Nguồn: Industry 4.0: Building the digital enterprise [PWC 2016])

Kết nối theo chiều dọc môi trường sản xuất

Kết nối theo chiều dọc môi trường sản xuất sử dụng hệ thống liên-kết-ảo-vật-lý để tăng cường khả năng kết nối, điều khiển. Mục đích là để tăng năng suất, chất lượng, tốc độ phản ứng, tốc độ hoàn thành các hoạt động của doanh nghiệp.

Trong hệ thống sản xuất, các máy thông minh liên tục chia sẻ thông tin về số lượng vật tư – thành phẩm, tình trạng hoạt động, các thay đổi lệnh sản xuất. Các thông tin về lệnh sản xuất và tình trạng các khâu trong sản xuất được chia sẻ, giúp tối ưu hóa thời gian, hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Hệ thống liên-kết-ảo-vật-lý không chỉ bao gồm các máy móc thông minh liên kết chia sẻ thông tin với nhau, mà còn là môi trường hoạt động của máy móc thông minh, vật tư thông minh, nhà máy thông minh, xe cộ thông minh… và không thể thiếu sự tham gia của con người, tạo nên quy trình phối hợp từ phát triển sản phẩm, đến sản xuất, tiếp thị, bán hàng, mua sắm.

Ngoài phạm vi sản xuất, kết nối theo chiều dọc còn tác động đến hoạt động tiếp cận khách hàng, hỗ trợ quy trình bán hàng. Phần mềm DMS (Dealer Management System – phần mềm quản lý đại lý/chuỗi cung ứng) mà nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam đang áp dụng, cũng thuộc phạm vi của mở rộng kết nối theo chiều dọc. Phần mềm DMS sử dụng công nghệ di động, bản đồ số để quản lý điều hành hoạt động của mạng lưới các nhân viên phân phối và nhà phân phối trên phạm vi địa lý rộng lớn.

Tích hợp theo chiều ngang

Nếu tích hợp theo chiều dọc chỉ nhằm cải tiến từng mảng hoạt động của doanh nghiệp, thì kết nối theo chiều ngang sẽ điều phối hoạt động của doanh nghiệp theo tổng thể, kết nối các quy trình riêng lẻ, thống nhất hoạt động và thông tin, nâng cao khả năng linh hoạt đối phó nhanh với thay đổi và các vấn đề phát sinh.

Dễ dàng nhận ra, việc tích hợp theo chiều ngang của doanh nghiệp rất giống với việc triển khai một hệ thống thông tin tương tự như ERP, vì chỉ có hệ thống ERP mới có khả năng tích hợp tất cả các hoạt động của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp đã, đang và sẽ triển khai ERP sẽ có một lợi thế rất lớn trong cuộc đua trong thời đại CMCN lần 4. Các doanh nghiệp này đã có một bộ khung ứng dụng có khả năng phối hợp liên bộ phận, việc cần làm là hiện đại hóa các khâu, mở rộng ERP kết nối đến hệ thống điều khiển sản xuất, mở rộng kết nối đến các bộ phận trên hiện trường bằng cách ứng dụng các công nghệ giao diện, điều khiển hiện đại.

Số hóa sản phẩm và dịch vụ

Những thay đổi lớn về nhu cầu của thị trường cũng đang xảy ra, như khả năng tiếp cận thông tin của người tiêu dùng ngày càng tăng dựa trên sự phổ cập truy nhập mạng di động, buộc các công ty thích nghi với cách họ thiết kế, tiếp thị và cung cấp các sản phẩm và dịch vụ. Một xu hướng chính là sự phát triển của các nền tảng công nghệ, cho phép kết hợp cả cung và cầu để phá vỡ cấu trúc ngành công nghiệp hiện có. Chẳng hạn như những nền tảng mà chúng ta thấy trong nền kinh tế “chia sẻ” hoặc “theo yêu cầu“. Những nền tảng công nghệ, dễ dàng sử dụng với các điện thoại thông minh, tập hợp con người, tài sản và dữ liệu – do đó tạo ra những cách thức tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ hoàn toàn mới trong quá trình này.

Các chuyên gia cho rằng, trong tương lai không xa, sản phẩm, con người và máy móc sẽ giao tiếp với nhau như trên mạng xã hội. Để duy trì tính cạnh tranh, các nhà máy sẽ phải cung cấp các thiết kế tùy chỉnh và có khả năng thay đổi sản phẩm nhanh chóng; Sử dụng IoT và các công nghệ khác để số hóa toàn bộ quy trình, rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường; Hợp nhất mạng lưới sản xuất dùng giải pháp quản lý vòng đời sản phẩm (PLM) dựa trên Internet để nhân viên có thể làm việc thông qua mạng; Dùng robot bán tự động làm việc bên cạnh con người để tăng năng suất và vẫn đảm bảo chất lượng; Phân tích dữ liệu thu thập được về khách hàng để cung cấp các dịch vụ kỹ thuật số mới.

Chẳng hạn, hãng sản xuất tất bó Bombsheller có trụ sở tại Seattle, Washington (Mỹ) do Pablos Holman, một lập trình viên sáng lập, là nhà máy sản xuất tất bó theo đơn đặt hàng lập trình hoàn toàn đầu tiên trên thế giới. Mẫu mã được nhà thiết kế đưa lên mạng bán trực tuyến trong vòng một giờ và hàng được phân phối trong vòng một ngày. Bombsheller sử dụng công nghệ sản xuất nhỏ chỉ làm một mặt hàng tất bó, vì vậy không mong gì sớm vượt qua các tên tuổi lớn trong làng thời trang như Zara hay H&M. Nhưng nó có thể đáp ứng yêu cầu đặt hàng riêng từ vải chất lượng mua ở Ý, may ở Seattle và giao trong vòng một ngày với mức giá trong tầm với của nhiều người. Đây là bằng chứng cho thấy công nghiệp 4.0 không còn là tương lai xa vời. Ngành công nghiệp dệt may và các nhà sản xuất trong các lĩnh vực khác có thể học hỏi cách làm của Bombsheller hoặc các công ty mới nổi khác để có thể cạnh tranh tốt hơn. “Các công ty sản xuất hàng loạt và bán cùng một thứ sẽ không thể nào cạnh tranh với Bombsheller, vì chúng tôi không bao giờ hết hàng và việc sản xuất theo đơn đặt hàng không hề phát sinh thêm chi phí“, theo Holman.

Trong tương lai, nhờ robot, các đơn đặt hàng theo màu sắc, hình dạng và kích cỡ riêng sẽ được thực hiện ngày càng nhiều hơn. Nó hoàn toàn khác cách thức sản xuất hiện nay. Chẳng bao lâu nữa, hầu như tất cả công ty sản xuất ở mọi nơi trên thế giới đều sẽ chịu ảnh hưởng của công nghiệp 4.0. Chiến lược và cách thức hoạt động của họ sẽ phải thay đổi.

Vai trò của Công nghệ thông tin (CNTT)

CMCN 4.0 là thời đại của kết nối, chia sẻ, do vậy vai trò của CNTT ngày càng có ý nghĩa quyết định. CNTT không còn là yếu tố hỗ trợ nữa mà là yếu tố cạnh tranh chính. Doanh nghiệp cần đặt CNTT là trung tâm của cải cách nếu không muốn bị nằm ngoài vòng quay cải cách.

Trên phạm vi thế giới sẽ chứng kiến một cuộc lật đổ ngoạn mục của các doanh nghiệp CNTT, khi họ biến các doanh nghiệp sản xuất trở thành “tay sai” cho mình. Với khả năng thu thập và phân tích dữ liệu, các doanh nghiệp CNTT sẽ nắm được nhu cầu của khách hàng và tự đưa ra được sản phẩm tương ứng. Sau đó họ sẽ thuê doanh nghiệp sản xuất làm sản phẩm giúp mình. Vì thế, thời đại của một “cuộc đảo chính” trong nền sản xuất đang tới gần.

Kết luận

Với sự tiến bộ của khoa học công nghệ, vai trò của khách hàng, doanh nghiệp đang dần thay đổi. Sự phân công trong chuỗi sản xuất, tiêu thụ đang diễn ra trên quy mô toàn cầu. Vai trò của thế giới mạng ngày càng chi phối khi có càng nhiều người kết nối, thiết bị kết nối, tổ chức kết nối.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp không thể đứng ngoài nếu không muốn bị xuống càng thấp trong chuỗi giá trị. Theo tiêu chuẩn Industry 4.0 thì doanh nghiệp cần cải cách, nâng cao năng lực trong 03 hướng chính.

Một là, tăng cường tích hợp theo chiều dọc, bằng cách tăng cường ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào các khâu hoạt động như tự động hóa, tích hợp giữa hoạt động vật lý và hệ thống điều khiển, nhằm tăng năng suất, chất lượng, tốc độ phản ứng với yêu cầu, tốc độ hoàn thành các hoạt động của doanh nghiệp.

Hai là, triển khai tích hợp theo chiều ngang, liên quy trình, xâu chuỗi các mảnh ghép để tạo thành dịch vụ, sản phẩm hoàn chỉnh có thể đem phục vụ khách hàng.

Ba là, số hóa sản phẩm và dịch vụ nhằm đáp ứng yêu cầu cao của khách hàng về xem xét, đánh giá, trải nghiệm sản phẩm, đáp ứng cá thể hóa của từng khách hàng.

Vũ Tiến Hào – FPT IS
Theo Tạp chí “ERP & Doanh nghiệp – Số 25”

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here