Tối ưu hóa trải nghiệm tìm kiếm trên Website Thương mại điện tử

775

Tìm kiếm đóng một vai trò rất quan trọng trong các hệ thống Thương mại điện tử (TMĐT). Trung bình 100 người viếng thăm website thì có khoảng 30 người sử dụng chức năng tìm kiếm sản phẩm. Tỷ lệ chuyển đổi của người dùng có sử dụng chức năng tìm kiếm cao gấp 6 lần so với người dùng không sử dụng chức năng này (Tỷ lệ chuyển đổi là tỷ lệ người dùng mua hàng trên tổng số người dùng viếng thăm).

Khuyến nghị sản phẩm

Đây là lí do khiến những công ty TMĐT lớn như Amazon và Alibaba đầu tư xây dựng đội ngũ mạnh trong việc nghiên cứu và phát triển hệ thống tìm kiếm. Sendo.vn, một trong những website TMĐT hàng đầu Việt Nam cũng xây dựng một đội ngũ chuyên biệt cho việc phát triển chức năng tìm kiếm.

Một trong những thách thức lớn nhất của một hệ thống tìm kiếm là đảm bảo người dùng tìm được những sản phẩm phù hợp với mong muốn. Nói một cách khác, khi người dùng nhập một từ khóa tìm kiếm, hệ thống cần trả về những sản phẩm liên quan nhất với từ khóa đó.

Đây là một bài toán có nhiều thử thách liên quan đến xử lí ngôn ngữ tự nhiên (xử lí từ đồng nghĩa, xử lí dấu tiếng Việt)…  Hiện tại, Sendo.vn đã đưa ra các giải pháp để cải tiến và từng bước giải quyết những thử thách này.

Quy trình cải tiến hệ thống tìm kiếm của Sendo.vn

Hệ thống tìm kiếm của Sendo.vn được xây dựng dựa trên hệ phân tán Elasticsearch (một trong những hệ thống tìm kiếm mã nguồn mở phổ biến nhất hiện nay). Elasticsearch có thể phục vụ một lượng lớn requests từ các nền tảng khác nhau của Sendo.vn (Hình 1 và 2).

Hình 1. Hệ thống tìm kiếm của Sendo.vn được xây dựng dựa trên Elasticsearch
Hình 2. Giao diện tìm kiếm trên mobile của Sendo.vn

Elasticsearch cung cấp các cơ chế cơ bản để tìm kiếm văn bản. Tuy nhiên, các cơ chế này chưa đủ tốt cho bài toán tìm kiếm của Sendo.vn vì:

  • Hầu hết các hệ thống tìm kiếm mã nguồn mở hiện nay đều chưa hỗ trợ tốt cho ngôn ngữ và ngữ pháp tiếng Việt.
  • Các tính năng của các hệ thống tìm kiếm mã nguồn mở chưa được chuyên biệt hóa cho ngành TMĐT.

Do vậy, Sendo.vn sử dụng thuật toán của Elasticsearch như là bước khởi đầu, và có một quy trình để cải tiến liên tục thuật toán tìm kiếm riêng (Hình 3).

Hình 3. Quy trình cải tiến liên tục thuật toán tìm kiếm của Sendo.vn

Phát triển thuật toán tìm kiếm mới

Ở bước đầu tiên của quy trình trong Hình 3, Sendo.vn phát triển những tính năng mới cho thuật toán tìm kiếm. Ví dụ:

  • Xử lí từ đồng nghĩa: Sendo.vn xây dựng một danh sách các từ đồng nghĩa (ví dụ: “hoa tai” đồng nghĩa với “khuyên tai”, “đầm dạ hội” đồng nghĩa với “đầm dự tiệc”…). Danh sách này được cập nhật thường xuyên, dựa trên việc phân tích dữ liệu để phát hiện những từ khóa được tìm kiếm nhiều và có khả năng có từ đồng nghĩa
  • Xử lí dấu tiếng Việt: Với các trường hợp tiếng Việt không dấu có thể gây hiểu lầm về mặt ngữ nghĩa, ví dụ “giày da bóng” và “giày đá bóng” sẽ được xử lí bằng cách lưu thông tin về sản phẩm trong 2 trường khác nhau trong cơ sở dữ liệu. Một trường lưu thông tin dưới dạng có dấu và trường còn lại lưu dưới dạng không dấu. Sau đó, tùy thuộc vào từ khóa tìm kiếm của người dùng là có dấu hay không dấu, ta sẽ truy vấn vào trường tương ứng trong cơ sở dữ liệu để trả về kết quả phù hợp.
  • Thay đổi cách tính điểm của các trọng số tìm kiếm: Khi trả về kết quả cho một từ khóa tìm kiếm, hệ thống không chỉ sử dụng yếu tố liên quan về mặt ngữ nghĩa, mà còn sử dụng nhiều yếu tố đặc thù của TMĐT, ví dụ như số đơn hàng của sản phẩm, điểm đánh giá của sản phẩm, uy tín của người bán… Dữ liệu kinh doanh của Sendo.vn được phân tích để quyết định giá trị trọng số cụ thể cho từng tiêu chí

Trong quá trình phát triển thuật toán mới, đội nghiên cứu luôn phải cân bằng độ chính xác của thuật toán và hiệu năng của hệ thống để đảm bảo hệ thống tìm kiếm có khả năng trả về kết quả nhanh.

Kiểm thử offline

Mục tiêu của bước thứ hai trong quy trình (“Kiểm thử offline”) là đảm bảo kết quả tìm kiếm của thuật toán mới tốt hơn thuật toán cũ, dựa trên một danh sách các từ khóa được chọn. Việc này được thực hiện bằng cách:

  • Tạo một bản sao của cơ sở dữ liệu Elasticsearch
  • Thu thập danh sách những từ khóa được người dùng tìm kiếm nhiều nhất
  • So sánh thủ công kết quả tìm kiếm của thuật toán mới và cũ trên tập từ khóa nói trên

Nếu thuật toán mới hoạt động tốt hơn thuật toán cũ, đội nghiên cứu sẽ chuyển sang bước kiểm thử online với người dùng thật.

Kiểm thử online

Ở bước thứ ba của quy trình (“Kiểm thử online”), phương pháp A/B testing được sử dụng để so sánh hiệu quả thực tế của hai thuật toán dựa trên những chỉ số quan trọng trong ngành TMĐT như Click-through rate (hay còn gọi là CTR, là số lượt click trên số lượt hiển thị) và Conversion rate (hay còn gọi là CR, là tỷ lệ chuyển đổi thành đơn hàng). Việc đo lường các chỉ số như CTR và CR được Sendo.vn thực hiện bằng cách tự xây dựng một hệ thống tracking. Các thông tin được thu thập thông qua hệ thống tracking bao gồm:

  • Mỗi sản phẩm được hiển thị bao nhiêu lần, và ở vị trí nào trong trang
  • Mỗi sản phẩm được click bao nhiêu lần, và được click ở vị trí nào trong trang
  • Mỗi sản phẩm được đặt hàng bao nhiêu lần, và được đặt hàng từ vị trí nào trong trang
Hình 4. Hệ thống tracking hành vi người dùng của Sendo.vn

Quá trình kiểm thử online thường kéo dài từ một đến hai tuần, để đảm bảo dữ liệu để kết luận về CTR và CR của thuật toán mới và thuật toán cũ được thu thập đủ.

Áp dụng thuật toán tìm kiếm mới

Nếu kết quả của việc kiểm thử online cho thấy thuật toán mới mang lại các chỉ số tốt hơn thuật toán cũ, thuật toán mới cho toàn bộ người dùng sẽ được áp dụng (Bước 4 trong Hình 3).

Ngược lại, dữ liệu tìm kiếm của người dùng được phân tích kĩ hơn để hiểu vì sao thuật toán mới kém hiệu quả hơn thuật toán cũ. Sau đó, Sendo.vn trở lại bước đầu tiên để tìm cách nâng cấp thuật toán tìm kiếm, và toàn bộ quá trình lại tiếp tục diễn ra (Hình 3).

Kết quả thực tế tại Sendo.vn

Quy trình cải tiến liên tục này đã mang lại kết quả rất khả quan cho Sendo.vn. Theo thời gian, chất lượng kết quả tìm kiếm được nâng cao. Cụ thể, chỉ số CTR đã tăng trưởng 25%, và mang lại những tác động rất tích cực cho hoạt động kinh doanh nói chung.

Phan Quý Trung – Sendo.vn

Tin liên quan: