Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) được ký kết chính thức vào đầu năm 2016 với sự tham gia của 12 quốc gia trong đó có Việt Nam. TPP được giới phân tích nhận định sẽ có tác động lớn tới toàn bộ nền kinh tế trong đó có hoạt động khởi nghiệp của các doanh nghiệp trẻ tại Việt Nam.
Những điều cần biết về TPP
TPP là một hiệp định, thỏa thuận thương mại tự do giữa 12 quốc gia với mục đích hội nhập nền kinh tế khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Xét về quy mô thì đây được coi là hiệp định thương mại tự do lớn nhất từng được thông qua với việc tạo ra một khu vực thương mại lớn nhất thế giới với tổng dân số hơn 804 triệu người (chiếm 11,2% dân số thế giới), với sản lượng kinh tế là 27.807 tỷ USD (tương đương 40% GDP toàn cầu và 30% kim ngạch xuất nhập khẩu thế giới). Mục tiêu chính của TPP là xóa bỏ các loại thuế và rào cản hàng hóa, dịch vụ xuất nhập khẩu giữa các nước thành viên.
Mục tiêu chính của TPP là xóa bỏ các loại thuế và rào cản hàng hóa, dịch vụ xuất nhập khẩu giữa các nước thành viên
Các lĩnh vực trong hiệp định TPP bao gồm thương mại điện tử, dịch vụ xuyên biên giới, thuế, môi trường, dịch vụ tài chính, sở hữu trí tuệ, chi tiêu công, đầu tư, lao động, pháp luật, giải quyết tranh chấp, xuất xứ hàng hóa, kiểm dịch thực phẩm, viễn thông, dệt may, bồi thường thiệt hại thương mại, tạo điều kiện nhập cảnh cho chủ doanh nghiệp các nước thành viên.
Mặc dù là nước có trình độ phát triển kinh tế thấp nhất trong 12 nước, nhưng Việt Nam được đánh giá khá cao khi tham gia TPP vì một số lý do như:
  • Việt Nam là một quốc gia năng động, nhất quán theo đường lối đổi mới và nghiêm túc trong việc thực hiện các cam kết quốc tế;
  • Nền chính trị ổn định;
  • Dân số trẻ và thị trường tiêu thụ đầy tiềm năng;
  • Là đối tác quan trọng trong chiến lược xoay trục về châu Á-Thái Bình Dương của Mỹ.
Tác động của TPP đến các doanh nghiệp trẻ
Việc TPP được ký kết thành công vào tháng 2/2016 vừa qua sẽ tạo hiệu ứng tích cực làm gia tăng dòng vốn đầu tư từ nước ngoài vào Việt Nam, trong số đó là những dòng vốn đầu tư vào các các dự án khởi nghiệp. Tuy nhiên, để thành công trong môi trường tham gia TPP, các doanh nghiệp trẻ cũng phải đối mặt với khá nhiều thách thức. Thực tế cho thấy TPP bao gồm những yêu cầu rất cao về bản quyền, các chính sách bảo vệ môi trường, tiêu chuẩn hàng rào kỹ thuật, đảm bảo quyền lợi của người lao động… Ngoài ra, các doanh nghiệp khi khởi nghiệp cũng cần tính đến những rào cản mà TPP vô hình tạo ra như ngôn ngữ, văn hóa, khả năng thích nghi, tính cạnh tranh.
Mặc dù vậy, cơ hội đến từ TPP cũng rất lớn bắt nguồn từ quy mô thị trường, sự đa dạng của chuỗi cung ứng, ưu đãi thuế và đặc biệt là cơ hội tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu đang được điều hành bởi những nền kinh tế hàng đầu trong TPP (Mỹ, Nhật, Singapore,…). Ngoài ra các doanh nghiệp trẻ sẽ có những cơ hội to lớn từ môi trường đầu tư mới, bình đẳng cho tất cả các doanh nghiệp, nguồn vốn đầu tư dồi dào, thị trường rộng lớn đầy tiềm năng.
Trước mắt, TPP sẽ tạo cơ hội lớn cho các nhóm khởi nghiệp tập trung lựa chọn các sản phẩm có giá trị gia tăng cao (phát triển phần mềm, ứng dụng, kết nối trực tuyến…) và các nhóm khởi nghiệp tập trung phục vụ thị trường khu vực, toàn cầu, hoặc khởi nghiệp trên cơ sở ký kết của chính hiệp định này. Ngoài ra các doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực dệt may, nông sản cũng sẽ được lợi từ TPP do mức thuế thấp và sẽ dần được gỡ bỏ trong tương lai từ các nước thành viên. Ngoài ra các nước phát triển còn cam kết sẽ hỗ trợ thêm về kỹ thuật và tay nghề lao động cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực này. Các doanh nghiệp xuất khẩu sẽ được lợi nhiều hơn các doanh nghiệp chỉ hoạt động kinh doanh trong nước.
Hiện nay, trong lĩnh vực khởi nghiệp, các Quỹ đầu tư nước ngoài truyền thống gồm có IDG Ventures, Mekong Capital, Vina Capital, CyberAgent, 500 Startups, Golden Gate Ventures, SBI Holdings… Tuy nhiên, chưa có Quỹ nào thành lập pháp nhân tại Việt Nam, mà chủ yếu vẫn thông qua văn phòng đại diện, chi nhánh. Theo đánh giá của các chuyên gia, thực trạng này là do một số nguyên nhân như:
  • Thị trường khởi nghiệp ở Việt Nam chưa đủ lớn và hấp dẫn,
  • Các Quỹ có xu hướng thành lập pháp nhân tại các “thiên đường thuế” để hưởng ưu đãi về thuế,
  • Môi trường pháp lý của Việt Nam chưa thực sự thông thoáng, minh bạch và thuận lợi như việc Quỹ đầu tư vào khởi nghiệp tại Việt Nam thường phải thực hiện các thủ tục của nhà đầu tư nước ngoài, thủ tục khi thoái vốn hay thủ tục chuyển ngoại hối ra nước ngoài còn bị kiểm soát chặt chẽ, tốn nhiều thời gian.
Do đó trong thời gian tới, vừa để tận dụng những lợi ích mà TPP mang lại, các doanh nghiệp khởi nghiệp cần có những hiểu biết nhất định về TPP, tìm hiểu những cam kết trong TPP liên quan đến lĩnh vực doanh nghiệp quan tâm. Ngoài ra, việc nắm được lộ trình TPP mà các quốc gia thành viên phải tuân thủ cũng góp phần giúp doanh nghiệp có những ý tưởng khởi nghiệp phù hợp và tận dụng được những ưu đãi mà TPP tạo ra.
TPP mang đến cho các doanh nghiệp trẻ rất nhiều cơ hội và thách thức
Với việc đặt vấn đề sở hữu trí tuệ và thương mại điện tử được đặt lên hàng đầu, TPP sẽ kích thích các ý tưởng khởi nghiệp thăng hoa. Trước mắt, TPP sẽ tạo ra cơ hội tốt cho nhóm khởi nhiệm lựa chọn sản phẩm giá trị gia tăng cao (viết phầm mềm, viết ứng dụng, kết nối trực tuyến,…) và nhóm doanh nghiệp khởi nghiệp phục vụ thị trường khu vực.
Để thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp diễn ra, Chính phủ Việt Nam cần nghiên cứu và có những những cải cách pháp lý phù hợp, thông thoáng và thuận tiện hơn cho hoạt động đầu tư khởi nghiệp, đặc biệt là các hoạt động đầu tư của các Quỹ đầu tư nước ngoài trong bối cảnh Việt Nam sẽ tham gia thực hiện sâu rộng các điều khoản của TPP.
Ryan
Tin liên quan: