WeWork không phải một công ty công nghệ, mà là một sự thổi phồng

161

Vào ngày 14 tháng 8, We Company (trước đây là WeWork), đã hoàn thành hồ sơ S-1 để chính thức lên sàn, và đây là một vấn đề khá đáng chú ý. Trong bộ hồ sơ, công ty này đã khẳng định “Đây là năng lượng của tập thể – lớn hơn mỗi cá nhân, nhưng lại tiềm ẩn trong mỗi người.”

Bài viết đi sâu vào một số nội dung đáng lưu ý trong bộ hồ sơ này.

We Company có thực sự là một công ty công nghệ?

We Company vốn là một công ty cho thuê văn phòng, với hệ thống phòng bao gồm cả phòng hội thảo. Và mặc dù hình thức kinh doanh này chẳng hề dính dáng tới công nghệ, từ này lại xuất hiện tới 110 lần trong hồ sơ S-1 của công ty. Chia sẻ với báo chí, We Company đã bày tỏ “Chúng tôi cung cấp cho các thành viên một hệ thống không gian tuyệt đẹp, một văn hóa bao hàm và năng lượng của một cộng đồng đầy cảm hứng, tất cả đều được kết nối qua cơ sở hạ tầng công nghệ giàu có của chúng tôi.” Thế nhưng, “cơ sở hạ tầng giàu có” này là gì? WiFi? Đèn neon? Hay là máy chiếu laser?

We Company cũng thuê rất nhiều kỹ sư, nhà thiết kế sản phẩm… nhưng điều này đâu có gì khác biệt với các công ty thông thường? We Company không thể được nói là một công ty công nghệ chỉ với những điều này.

Dưới đây là biểu đồ tổ chức của We Company:

Đây là cấu trúc dự kiến của We Company sau IPO, theo hồ sơ S-1 của công ty. Và cấu trúc này thật sự khó hiểu.

We Company muốn tập trung đầu tư vào các co-working space (WeWork), trường tư (WeGrow), và hệ thống căn hộ và khách sạn (WeLive) – hoàn toàn chẳng liên quan gì tới công nghệ, cho dù công ty này đang cố tỏ ra như vậy. Ngoài ra, We Company cũng nắm giữ 23% cổ phần vào một club dành cho phụ nữ với tên gọi The Wing, cùng với một số đầu tư bất động sản khác. Như vậy, doanh thu của We Company tới từ 2 nguồn chính: 1) cho thuê bất động sản/phòng làm việc và 2) từ tài trợ và bán vé cho các sự kiện.

We Company đang đóng giả thành công là một công ty công nghệ

Đối thủ mạnh nhất của We Company là IWG, một công ty bất động sản khác, hoàn toàn không ý định cải trang thành công ty công nghệ. Theo Recode, “IWG hiện đang sở hữu diện tích lớn hơn, thu hút nhiều khách hàng hơn, tuy vậy giá trị vốn hóa thị trường của công ty này lại chưa tới nổi 8% giá trị của We Company, theo đánh giá của SoftBank.” Như vậy, ta có thể thấy rằng, We Company không chỉ đơn thuần là một công ty bất động sản, mà là một công ty bất động sản đang nhận rất nhiều vốn đầu tư từ SoftBank và các quỹ đầu tư khác, chỉ bằng cái mác “công ty công nghệ”.

Đọc kỹ hơn các tài liệu của công ty, ta cũng có thể thấy một điểm nhấn khá quan trọng: Adam Neumann – CEO của We Company cùng với Rebekah Paltrow Neumann – đồng sáng lập, có một thỏa thuận khá thú vị. Cụ thể, nếu Adam xảy ra vấn đề gì, Rebekah cùng với 2 thành viên trong hội đồng quản trị (mà có thể do chính Rebekah đề cử), sẽ được chỉ định CEO mới.

Còn trong trường hợp Rebekah không thể thực hiện nhiệm vụ này, một người được ủy quyền thay thế gia đình Neumann sẽ đảm nhận việc chỉ định CEO. Như vậy, mọi quyền hành đều nằm trong tay người nhà Neumann, đặc biệt là Adam.

Nhân tố rủi ro lớn: Adam Neumann

Trong hồ sơ S-1 của We Company có ghi: “Adam có quyền kiểm soát các vấn đề sau khi xin ý kiến các cổ đông, trong đó có cả đề bạt các lãnh đạo mới. Là một công ty được lãnh đạo bởi chính nhà sáng lập, cơ chế này đồng thời phù hợp với mục tiêu tạo ra giá trị cho các cổ đông.”

Ở tuổi 40, Adam Neumann đang là người điều hành của công ty trị giá tỷ đô WeWork.

Theo tờ Wall Street Journal vào hồi tháng 1, Adam Neumann mua bất động sản rồi cho WeWork thuê, từ đó kiếm tới hàng triệu đô la. Vào tháng 5, Adam lại khẳng định sẽ bán các bất động sản được cho thuê qua WeWork sang cho một bộ phận đầu tư bất động sản mới, được điều hành bởi chính công ty này và một số nhà đầu tư khác.

Theo hồ sơ IPO, bộ phận nói trên được gọi là ARK, có trách nhiệm quản lý cổ phần của Adam trong 10 tài sản thương mại, được cho thuê qua WeWork.

Biểu đồ minh họa cấu trúc của ARK trong hồ sơ S-1.

Ngoài ra, bộ hồ sơ cũng nêu rằng Adam “hiện đang sở hữu khoản đầu tư lên tới 500 triệu đô la từ UBS AG, Stamford Branch, JPMorgan Chase Bank, N.A. và chi nhánh New York của Credit Suisse AG, trong đó 380 triệu đô la được nắm giữ bởi các nhà đầu tư ngoài tính tới 31/07/2010.” Đây là khoản vay được bảo đảm bởi cổ phần công ty.

Trách nhiệm của Adam trong IPO

Adam nhận một khoản vay 97,4 triệu đô la từ JPMorgan Chase, “thông qua nhiều dịch vụ cho thuê, bao gồm cả các khoản vay được đảm bảo bởi tài sản cá nhân,” tuy nhiên, một số những dịch vụ này lại không hề được bảo đảm bởi cổ phần công ty. Ngoài ra, JPMorgan Chase cũng là một trong những công ty đứng ra bảo hiểm cho IPO của We Company, cùng với Goldman Sachs, Bank of America, Citigroup, và Barclays. Theo Bloomberg, IPO này được định giá tới hơn 122 triệu đô la chỉ trên chi phí.

Adam cùng Rebekah cũng chưa hề nhận được lương từ We Company, song lại nhận một khoản vay 7 triệu đô la vào tháng 6 năm 2016 (đã trả cả gốc lẫn lãi).

Thông thường, một doanh nghiệp sẽ bắt đầu IPO để thu hút các khoản đầu tư mới, cũng như giúp các cổ đông và nhà đầu tư kiếm lời. Cụ thể, Adam chưa nhận được cổ phiếu ưu đãi nào trước 2019, nhưng khi We Company phát triển và tiến hành IPO, ông lại được thưởng tới 42 triệu cố phiếu.

Cụ thể cơ chế các dạng cổ phần của Adam bao gồm:

  • 9,438,481 cổ phiếu ưu đãi thu cổ tức theo chu kỳ hàng tháng trong 5 năm
  • 9,438,481 cổ phiếu thường thu cổ tức trên lợi nhuận theo chu kỳ hàng tháng trong 4 năm
  • 7,078,861 cổ phiếu được thu cổ tức theo chu kỳ hàng tháng, trên điều kiện “công ty đạt vốn thị trường 50 tỷ đô la, và thu lợi nhuận hàng tháng qua nhiều năm”
  • 7,078,861 cổ phiếu được thu cổ tức trên điều kiện “đạt đủ lợi nhuận, mục tiêu vốn thị trường 72 tỷ đô la, và thu lợi nhuận hàng tháng trong ít nhất 2 năm kể từ khi đạt đủ 2 mục tiêu trên.”
  • 9,438,481 cổ phiếu được thu cổ tức trên điều kiện “đạt đủ lợi nhuận, mục tiêu vốn thị trường 90 tỷ đô la, và thu lợi nhuận hàng tháng trong ít nhất 2 năm kể từ khi đạt đủ 2 mục tiêu trên.”

Điều này có nghĩa là, khoản vay 362,1 triệu đô của Adam vào hồi tháng 4 đã được trả bằng cổ phiếu ông nhận được, tức đã trao đổi một số cổ phần được định giá tương đương 360 triệu đô sau một giao dịch phức tạp, đồng thời đạt được một công cụ tài chính hiệu quả có liên quan mật thiết tới lợi nhuận của We Company.

Có tới 10 trang trong bộ hồ sơ chỉ nhắc về vấn đề xoay quanh Adam

Adam cũng chia sẻ lợi ích tài chính đạt được với gia đinh. Cụ thể, trong hồ sơ có viết: “Một thành viên trong gia đình Adam đã tổ chức 8 sự kiện có liên quan tới Creator Awards vào năm 2018, từ đó được trả tổng cộng 200.000 đô la. Một thành viên khác lại được đề bạt làm Giám đốc bộ phẩn chăm sóc nhân viên vào hồi 2017, với mức lương hàng năm lên tới 200.000 đô la.”

Ngoài ra, qua phỏng vấn với báo giới, Adam đã phạm phải các nhân tố rủi ro khác được nêu trong điều khoản về IPO của Ủy ban Chứng khoán và Sàn giao dịch Mỹ (SEC). Cụ thể, We Company gửi hồ sơ IPO vào tháng 12, và lẽ ra sau đó cần ngừng công khai và phát biểu cho tới khi hồ sơ được phê duyệt bởi SEC.

Bloomberg cũng đã chỉ ra, trong bộ hồ sơ có tới 10 trang chỉ nói về Adam.

Vậy còn Rebekah?

Rebekah, “đối tác suy nghĩ chiến lược” của Adam, lại ít xuất hiện hơn, và cũng chưa bao giờ được nhận lương. Nhưng bà cũng đã vướng phải một số tranh cãi vào hồi tháng 9 năm 2018 trong các phát biểu về việc phụ nữ phải làm gì. Cụ thể, theo CNBC, bà đã nói: “Vai trò lớn nhất của người phụ nữ là giúp đỡ đàn ông tìm ra ý nghĩa của cuộc đời họ.”

Đây có lẽ là một quan điểm không tốt đẹp cho lắm về hôn nhân, trong đó chỉ một người “tìm ra ý nghĩa của cuộc đời”, và tuy rằng We Company đã cố biện bạch cho phát biểu này của Rebekah, thì phát biểu đầy đủ của bà lại càng dấy lên nhiều tranh cãi. Cụ thể, bà đã nói: “Theo tôi, hiện tại, sự thật là khả năng lớn nhất của người phụ nữ là cung cấp sức mạnh cho người khác – có thể là đàn ông, phụ nữ, hay bạn bè, nhưng hỗ trợ người khác đúng là khả năng lớn nhất của họ.”

Tại We Company, Rebekah là CEO của trường tư nhân WeGrow. Bà từng tốt nghiệp khoa Kinh doanh và có học về Phật Giáo tại Đại học Cornell, và đã bày tỏ quan điểm của mình một cách rõ ràng trên hồ sơ ở WeGrow, trên đó viết: “Rebekah đã đi rất nhiều nơi và thụ giáo từ rất nhiều bậc thầy như lãnh đạo cao quy Đạt-lai Lạt-ma, thậm chí là từ chính Mẹ thiên nhiên. Vì vậy, bà công hiến bản thân cho việc xây dựng một cộng đồng giáo dục hướng tới việc phát triển trí não, cơ thể, tâm hồn của con người, từ đó nâng cao nhận thức của toàn thế giới.”

Theo hồ sơ trên Fast Company năm 2016 của bà còn khẳng định, Rebekah đã tham dự sinh nhật của Đạt-lai Lạt-ma. Bà cũng chia sẻ rằng: “Không có ranh giới nào giữa công việc và cuộc sống, dù chỉ một chút.”

Ngoài ra, với cương vị là người đảm nhận bộ mặt thương hiệu, quan điểm sau đây trên hồ sơ S-1 có lẽ cũng là sản phẩm của Rebekah: “Chúng tôi là một công ty cộng đồng cống hiến để đem lại ảnh hưởng lớn nhất trên toàn cầu. Nhiệm vụ của chúng tôi là nâng cao nhận thức của thế giới.”

Tất cả là do SoftBank?

Như vậy, ta có thể kết luận We Company không phải là một công ty công nghệ. Vậy thì tại sao nó lại được định giá cao như vậy? Câu trả lời đã xuất hiện 51 lần trong bộ hồ sơ: Do SoftBank.

SoftBank với quỹ đầu tư Vision Fund cùng sự lãnh đạo của CEO kiêm nhà sáng lập Masayoshi Son, hiện đang bành trướng trong lĩnh vực công nghệ, với các khoản đầu tư vào Slack, Uber, và GM Cruise. Theo Sarah McBride, Selina Wang, và Peter Elstrom: “Chiến lược của SoftBank nằm ở những khoản đầu tư lớn – từ 100 triệu đô la tới hàng tỷ đô – vào những startup công nghệ trong từng lĩnh vực cụ thể.”

Cũng trong bài viết đó, Softbank được gọi là một “big stack bully”, tức một người đầu tư quá nhiều, từ đó ngăn cản các khoản đầu tư khác. Như vậy, SoftBank luôn đầu tư rất nhiều tiền, khiến cho định giá và quy mô của các công ty nhận đầu tư vượt xa đối thủ cùng ngành.

“Big stack bully”                  

Theo New York Times, vào hồi tháng 1, SoftBank đã đầu tư thêm 2 tỷ đôla vào We Company, nâng mức định giá của công ty này lên ngưỡng 47 tỷ đô la. Như vậy, ngân hàng này đã đầu tư tới 10 tỷ đô la vào We Company, sử dụng quỹ đầu tư Vision Fund 100 tỷ đô của mình, được hỗ trợ bởi Quỹ đầu tư Công Ả-rập Xê-út, Apple, chính phủ Abu Dhabi, và nhiều tổ chức khác.

2 tỷ đô la lớn là vậy, những cũng không là gì so với một cân nhắc đầu tư khác: mua hết các nhà đầu tư khác với giá 10 tỷ đô la, sau đó đầu tư thêm 6 tỷ nữa vào We Company – một mức định giá được coi là quá cao cho một công ty chủ yếu tập trung vào lĩnh vực bất động sản.

Và nếu We Company còn muốn mở rộng hơn nữa, nó sẽ cần các khoản đầu tư khác từ bên ngoài, và vì vậy, IPO là cần thiết. Đầu tháng 1 đã cho thấy khoản tiền nhận từ SoftBank ít hơn dự kiến, và vào đầu năm 2019, CEO của We Company sẽ nhận khoản thưởng theo lợi nhuận đầu tiên – vì vậy càng cần quan tâm tới thị trường hơn.

Theo The Verge

Tin liên quan: