Ngành công nghiệp ô tô đang trải qua một cuộc chuyển đổi sang Xe Điện (Electric Vehicles – EVs) và Xe Tự Lái (Autonomous Vehicles – AVs). Cuộc chuyển đổi này là một bước ngoặt lớn của thị trường, không chỉ trong việc thiết kế và sản xuất mà còn trong bán hàng, sở hữu, vận hành, bảo dưỡng và bảo hiểm cho xe, cũng như cho vòng đời của xe. Và lần đầu tiên, các công ty khởi nghiệp như Tesla và Neo trở thành mối đe dọa thực sự cho các nhà sản xuất phụ tùng gốc (OEM) truyền thống. Khi các OEM vật lộn để thích nghi với công nghệ và thị trường, họ buộc phải đánh giá lại cấu trúc của chuỗi giá trị ô tô. Điều này đã được thể hiện trong bài phát biểu năm 2021 của GM. 

Trong lịch sử 100 năm của ngành ô tô, ngành công nghiệp ô tô đã phát triển thành một chuỗi giá trị rõ ràng, bao gồm các nhà sản xuất phụ tùng gốc ô tô được hỗ trợ bởi nhiều hệ thống và các nhà cung cấp công nghệ trong việc thiết kế và sản xuất. Bán hàng và dịch vụ xe chủ yếu được cung cấp bởi một mạng lưới các đại lý. Cùng với đó, các dịch vụ hỗ trợ khác được cung cấp bởi các mạng lưới nhà cung cấp khác, như các công ty bảo hiểm, nhà bán lẻ audio/video, câu lạc bộ ô tô và cửa hàng sửa chữa ô tô. Tuy nhiên, khi ô tô thay đổi để có công nghệ cao hơn, nhu cầu thay đổi trong chuỗi giá trị cũng như vậy.

Cơ cấu chi phí vận hành và bảo dưỡng một chiếc xe đã chuyển từ chi phí trung bình trên tuổi thọ của một chiếc ô tô động cơ đốt cháy sang phí trả trước cho một chiếc xe điện. Một phần của việc này là do chi phí công nghệ của xe cao hơn, một phần khác là do các yêu cầu về bảo dưỡng của xe điện thấp hơn. Điều này có ảnh hưởng trực tiếp đến mô hình kinh doanh của OEM, các đại lý, các cửa hàng ô tô địa phương và thậm chí là các nhà bán lẻ phụ tùng ô tô vốn kiếm doanh thu từ việc bảo dưỡng xe. 

Tương tự như vậy, người tiêu dùng từng dựa vào các câu lạc bộ ô tô để biết thông tin di chuyển. Giờ đây thông tin này đã nằm trong tầm tay của người tiêu dùng thông qua hệ thống thông tin giải trí. Các dịch vụ khẩn cấp từng được cung cấp bởi các câu lạc bộ này đều có sẵn trực tiếp từ OEM và/hoặc từ đại lý của họ do mối lo ngại các kỹ thuật viên chưa được đào tạo làm việc trên xe điện. 

Bên cạnh đó, ngoài ngành công nghiệp ô tô là một xu hướng lớn hơn của thế hệ trẻ, chia sẻ tài nguyên nhiều hơn là sở hữu chúng. Điều này dẫn đến sự gia tăng của các dịch vụ đi chung xe và taxi tự hành. Dữ liệu của Cơ quan Quản lý Đường cao tốc Liên bang Hoa Kỳ cho thấy số lượng thanh niên (dưới 20 tuổi) có xu hướng giảm xuống mức chưa từng thấy kể từ đầu những năm 1960. Tất cả điều này chỉ ra những thay đổi lớn đối với chuỗi giá trị ngành công nghiệp ô tô. 

Chart of the number of young adults applying for a driver's license

Bài thuyết trình quan của Giám đốc điều hành GM, Mary Barra, là một trong số những bài phát biểu hay nhất, chưa kể đến trang website con mà GM cung cấp để hỗ trợ CES. Bài phát biểu gồm nhiều thông báo, từ công nghệ pin điện mới mà công ty đang phát triển đến 30 phương tiện mới dựa trên ba nền tảng EV và một nền tảng giao hàng tự động mới có tên BrightDrop. Tuy nhiên, ẩn sau bài thuyết trình còn là một số những thay đổi sẽ ảnh hưởng không chỉ đến GM mà còn tới phần còn lại của ngành công nghiệp ô tô. 

Đầu tiên, công ty mở rộng hệ thống OnStar từ hệ thống xe sang ứng dụng di động, biến dịch vụ trở thành một phần cuộc sống của người tiêu dùng, không chỉ là một dịch vụ di động. Ngoài ra, OnStar hiện cung cấp bảo hiểm trực tiếp cho người tiêu dùng, về cơ bản loại bỏ nhu cầu sử dụng dịch vụ bảo hiểm của bên thứ ba. Công ty cũng thông báo rằng họ sẽ cung cấp xe trực tiếp cho người tiêu dùng – một mô hình mà Tesla tiên phong. Tirias Research kỳ vọng rằng dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng sẽ không bị tụt lại quá xa – điều mà sẽ loại bỏ hoàn toàn các đại lý. Ngoài ra, Tirias Research tin rằng GM có khả năng sẽ cung cấp dịch vụ chia sẻ xe tương tự như các thử nghiệm của Ford và Toyota. Điều này sẽ cắt giảm nhu cầu thuê xe và các dịch vụ của bên thứ 3 như Zipcar.

Mặc dù điểm chuyển giao này của thị trường mang lại cơ hội cho các OEM truyền thống như GM nhưng nó cũng mang đến nhiều thách thức. Thách thức lớn nhất là sự chuyển dịch trong sản xuất. Những thách thức về thiết kế và sản xuất là lý do chính khiến chúng ta thấy được rất nhiều sự hợp tác giữa EV và AV trong ngành ô tô. Như GM đã chỉ ra, các nền tảng xe mới của họ sẽ được sản xuất tại một cơ sở cũ được tân trang lại của GM, được sử dụng bởi Cruise, một công ty khởi nghiệp xe tự lái mà GM mua lại vào năm 2016. Về cơ bản, GM đang chuyển sang một công ty khởi nghiệp để thực hiện chuyển đổi, bởi không chỉ việc thiết kế mà cả việc sản xuất một EV hay AV cũng đều khác biệt với những gì mà công ty đã làm. 

Đồng thời, các công ty khởi nghiệp như Tesla và Nio đang thành công tham gia vào thị trường này. Trong khi những công ty khởi nghiệp này mang đến một khởi đầu mới trong mô hình kinh doanh như bán và phục vụ các phương tiện trực tiếp cho người tiêu dùng, họ cũng phải đối mặt với nhiều thách thức hơn. Những thách thức này bao gồm đáp ứng các yêu cầu an toàn trong thiết kế, làm việc với các cơ quan chính phủ để giải quyết các quy định mới, xây dựng một thương hiệu đáng tin cậy với người tiêu dùng và trở thành một nhà sản xuất. Như CEO Elon Musk của Tesla đã nói: “Mọi người không hiểu việc sản xuất một thứ gì đó khó khăn như thế nào”. Do đó, các OEM truyền thống vẫn có lợi thế hơn, nhưng theo thời gian, các công ty khởi nghiệp này sẽ có đủ sức cạnh tranh. 

Các thông báo gần đây của GM và các nhà cung cấp ô tô khác, cũng như các mô hình kinh doanh mới xuất hiện từ các công ty khởi nghiệp về ô tô, chỉ ra một chuỗi giá trị ô tô rất khác biệt trong tương lai – một chuỗi giá trị mà nhiều nhà cung cấp công nghệ, sản phẩm và dịch vụ truyền thống sẽ không còn tồn tại nếu không hợp tác với OEM và/hoặc đưa ra một giải pháp và đề xuất giá trị cực kỳ độc đáo. 

Theo Forbes

Tin liên quan: